ADLAR (襤S襤MLER)

B羹t羹n s繹zc羹k t羹rleri,iki gruba ayr覺larak deerlendirilir.
A)Ad Soylu S繹zc羹kler:

1)Ad (襤sim)
2)S覺fat (nad)
3)Zamir (Ad覺l)
4)Zarf (Belirte癟)
5)Edat (襤lge癟)
6)Bala癟
7)nlem

B)F襤襤LLER (Eylemler)

1)Adlar:Varl覺klar覺 ya da kavramlar覺 kar覺layan,onlar覺 tan覺mam覺z覺 salayan s繹zc羹klere ad denir.Bir kelimeye -mek, -mak ya da -ma, -me olumsuzluk ekini getiremiyorsak o kelime add覺r.

*Bah癟e, kum, Ali, kitap, 癟anta, Almanya, Merk羹r,
襤simleri:

A)G繹rev ve anlamlar覺na g繹re,
B)Varl覺klar覺n t羹r羹ne g繹re,
C)Varl覺klar覺n say覺s覺na g繹re,
D)Yap覺lar覺na g繹re olmak 羹zere 4grupta inceleyebiliriz.

GREV VE ANLAMLARINA GRE 襤S襤MLER

1)Somut 襤simler:Ta,kitap,癟i癟ek,
2)Soyut 襤simler:Ak覺l,sevgi,sayg覺,eytan,iyilik,keder,
3)襤 ve Eylem G繹steren 襤simler:Fiil soylu kelimelere -mek, -mak, -覺, -i, -me, -ma ekleri getirilerek t羹retilen ve i,olu,eylem bildiren isimlerdir.Bunlara fiilimsi (isim-fiil) de denir.
*al覺mak, uyumak, dokunma, elenme, bak覺, g羹l羹,

VARLIKLARIN TRNE GRE 襤S襤MLER

1)zel 襤simler:Tek olan,dier varl覺klara benzemeyen varl覺klar覺n 繹zel adlar覺d覺r.
*K繹rolu, Nedim, T羹rk癟e, Mehmet,Minno, Pamuk, T羹rk Dil Kurumu,…

2)T羹r (Cins) 襤simleri:Ayn覺 t羹rden bir癟ok varl覺覺n ortak adlar覺d覺r.
*El, ayak, karde, amca, kedi, ka覺k,ehir, kasaba,

VARLIKLARIN SAYILARINA GRE 襤S襤MLER

1)Tekil 襤simler:Ayn覺 t羹rden varl覺klar覺n bir tekinin ad覺d覺r.
*ocuk, ay, kalem, kitap, elbise,

2)oul 襤simler:-ler,-lar 癟okluk ekini alm覺 isimlerdir.
*ocuklar, aa癟lar, kitaplar, 繹renciler,

3)Topluluk 襤simler:Bi癟im bak覺m覺ndan tekil g繹r羹nd羹羹 halde 癟okluk ya da topluluk anlam覺 veren adlard覺r.
*Ordu, alay, s羹r羹, kurultay, meclis, tak覺m,
YAPI BAKIMINDAN 襤S襤MLER

1)Basit 襤simler:Hi癟bir yap覺m eki almam覺 isimlerdir.
*Araba, insanlar, evimiz, yoldan, tahtay覺, 癟anta, kular覺m,

2)T羹remi 襤simler:襤sim ya da fiil k繹k ve g繹vdelerinden yap覺m ekiyle t羹reyen isimlerdir.
*Yol-cu, meslekta, silgi, 繹l羹m,

3)Birleik 襤simler:襤ki ismin aralar覺na baka bir kelime girmeyecek ekilde birleip kal覺plamas覺yla oluan isimlerdir.
*Anayurt, anakkale, a癟覺kg繹z, boboaz, aslanaz覺, gecekondu, atekes, bi癟erd繹ver, bakark繹r, giderayak,

襤S襤M TAMLAMALARI

1)Belirtili Ad Tamlamas覺:Tamlayan覺n -in ilgi ekini tamlanan覺n da -i,si 3.tekil kii iyelik ekini ald覺覺 tamlamalard覺r.

NOT:Belirtili isim tamlamas覺n覺 bulmak i癟in tamlanana neyin,kimin sorular覺n覺 sorar覺z.
T羹rk癟enin 繹nemi,
Yolun sonu,
Alinin amcas覺,
Araban覺n boyas覺,
F覺rt覺nan覺n g羹c羹,
Bizim k繹y羹m羹z.

2)Belirtisiz Ad Tamlamas覺:Tamlayan覺 yal覺n halde bulunan,tamlanan覺 3.kii iyelik ekini alan tamlamalard覺r.
*Sokak kap覺s覺,
*Tarla kuu,
*am aac覺,
*Okul m羹d羹r羹,
*H覺zl覺 koan覺 (s覺fat)
*Devlet memurlar覺

NOT:Belirtisiz isim tamlamas覺n覺 bulmak i癟in tamlanana -ne sorusunu sorar覺z. Nas覺l,ne kadar,ka癟,hangi gibi sorular s覺fat tamlamas覺n覺 buldurur.

3)Tak覺s覺z Ad Tamlamalar覺:Tamlayan ve tamlanan覺n tamlama ekleri almadan oluturduklar覺 ad tamlamas覺d覺r.Bu t羹r tamlamalarda tamlayan,tamlanan覺n ya neye benzediini ya da neden yap覺ld覺覺n覺 anlat覺r.
*Y羹nden 癟orap
*elik tencere
*Ahap dolap
*Ta duvar
*Bak覺r tel

Tamlayan tamlanan覺n neden yap覺ld覺覺n覺 belirtiyor. Tamlayanla tamlanan覺n aras覺na den ekini getirdiimizde anlam bozulmuyor.Oysa s覺fat tamlamalar覺nda bozulur.
*Sar覺 癟orap (s覺fat)
*襤nci (gibi) di
*K繹m羹r g繹z
*Alt覺n kalp
*elik bilek

Tamlayan,tamlanan覺n neye benzediini ifade ediyor.Tamlayanla tamlanan覺n aras覺na gibi edat覺n覺 getirirsek s覺fat tamlamas覺yla kar覺t覺rmay覺z.羹nk羹 s覺fat tamlamalar覺n覺n aras覺na gibi edat覺n覺 getiremeyiz.

NOT:Tak覺s覺z isim tamlamalar覺n覺n tamlayanlar覺 doada tek ba覺na bulunurken s覺fat tamlamalar覺ndaki doada tek ba覺na bulunmaz.

4)Zincirleme Ad Tamlamalar覺:Bir ad tamlamas覺n覺n 羹癟羹nc羹 bir adla ya da baka bir ad tamlamas覺yla oluturduu tamlamaya zincirleme ad tamlamas覺 denir.
*Bah癟e kap覺s覺n覺n anahtar覺
b.siz ad tam. ad
zincirleme ad tam.
*evre yolunun aa癟land覺rma 癟al覺malar覺
b.siz ad tam. b.siz ad tam.
zincirleme ad tam.

Ad Tamlamalar覺yla 襤lgili 繹zellikler:

1)Belirtili ad tamlamalar覺nda tamlayan 癟oul,tamlanan da belgisiz bir s繹zc羹k olursa tamlayan eki -in yerine -den eki kullan覺labilir.
*Aa覺dakilerden hangisi (Aa覺dakilerin hangisi)
*Yolculardan biri (Yolcular覺n biri)

2)Belirtili ad tamlamalar覺nda kimi zaman tamlayan ile tamlanan yer deitirebilir.
*Tad覺 yok sensiz ge癟en g羹nlerin.

3)Belirtili ve zincirleme ad tamlamalar覺nda tamlayan ile tamlanan aras覺na s繹zc羹kler girebilir.
*Masan覺n aya覺Masan覺n k覺r覺k aya覺)
*Evin borcu.(Evin bir t羹rl羹 bitmek bilmeyen borcu)

4)Belirtili ad tamlamalar覺nda tamlayan,tamlanan ya da ikisi birden zamir olabilir.
*Onun k覺z覺 (Tamlayan zamir)
*ocuklar覺n bir 癟ou (Tamlanan zamir)
*Onlar覺n bir 癟ou (Tamlayan da tamlanan da zamir)

5)Tamlayan覺 zamir olan belirtili ad tamlamalar覺nda tamlayan genellikle d羹er.Bunlara tamlayan覺 d羹m羹 ad tamlamas覺 denir.
*Olay覺 bize babas覺 anlatm覺t覺. (Onun babas覺)
*Evimiz 癟ok g羹zel oldu. (Bizim evimiz)
*Paran var m覺?(Senin paran)

6)Bir tamlayan,birden 癟ok tamlanan i癟in;bir tamlanan da birden 癟ok tamlayan i癟in ortak kullan覺labilir.
*Evin kap覺s覺 ve penceresi a癟覺k kalm覺t覺.(Tamlayan ortak)
*Ahmetin,Murat覺n ve Denizin velisi toplant覺ya kat覺lmad覺.(Tamlanan ortak)
ADLARDA KLTME

Adlarda k羹癟羹ltme cik ve ceiz ekleriyle salan覺r.
*u tepecii aarsak k繹y g繹r羹n羹r.(K羹癟羹k tepe)
*ocukca覺z evin yolunu a覺rd覺.(K羹癟羹k 癟ocuk)

Adlar覺n sonuna getirilen cik,ceiz ekleri adlara deiik anlamlar da katabilir.

*Anneciimi 癟ok 繹zledim.(Sevgi)
*Bir milyarc覺k bor癟 verir misin?(繹nemsememe-az覺msama)

NOT:-cik eki kimi zaman somut bir varl覺a ad olduklar覺 zaman k羹癟羹ltme anlam覺n覺 yitirebilir.
*Mehmet癟ik (T羹rk askeri)
*Gelincik (i癟ek ismi)
*Maymuncuk (Kap覺 kilidini a癟an ara癟)
OUL EK襤N襤N (-LER,-LAR)GREVLER襤 VE EKLEND襤襤 SZCKLERE KATTII ANLAMLAR:
-Ler,-lar eki eklendii s繹zc羹e her zaman 癟oul anlam覺 katmaz;farkl覺 anlam ilgileri de katabilir.

*Birazdan Zeynepler gelir.(Belirli bir aileyi belirtiyor)
*Bu cami Karahanl覺lar d繹neminde kalma.(S羹lale,soy anlam覺 katm覺)
*M羹d羹r Beyler hen羹z gelmediler.(Sayg覺)
*Han覺mefendiler daha uyanmad覺lar. (Alay,k羹癟羹mseme, sitem anlam覺 katm覺)
*On yalar覺nda bir 癟ocuktu.(Yakla覺k anlam覺 katm覺)
*Hasta ateler i癟inde k覺vran覺yordu.(Abartma)
*Anadaluda Yunuslar bitmez.(zel ada benzerleri anlam覺 katm覺)
*Akamlar覺 televizyon seyrederim.(Belgisiz s覺fat yerine ge癟erek her anlam覺 katm覺)