ATATRK ANILARI
TRK TOPRAI
S覺n覺rlar覺n覺, en son T羹rk kuaklar覺n覺n kanlar覺yla yourup 癟izdii bir T羹rk vatan覺nda, o vatan kavram覺n覺 anlamland覺rd覺.
O, bir 繹l羹m haberi kar覺s覺nda, yurt topra覺na u hitaplar覺 bana yazd覺rm覺t覺 (1930):
Yurt topra覺! Sana her ey feda olsun. Kutlu olan sensin. Hepimiz senin i癟in can覺m覺z覺 veririz. Fakat sen T羹rk milletini sonsuz hayatta yaatmak i癟in, feyizli kalacaks覺n. T羹rk topra覺! Sen, seni seven T羹rk milletinin mezar覺 deilsin. T羹rk milleti i癟in yarat覺c覺l覺覺n覺 g繹ster.
Prof. Dr. Afet 襤NAN-Kaynak: Afet 襤nan, Prof. Dr. – Atat羹rkten Hat覺ralar, 1950
Pazartesi, ubat 18, 2008
SOYADININ BEL襤RLENMES襤
O g羹nlerde soyad覺 kanunu 癟覺kacakt覺. Bir akam yemeinde, Gazi Atat羹rk ad覺n覺 alaca覺m, dedi. Kar覺 geldiler:
- Memleket, d羹nya, tarih Gazi Mustafa Kemali tan覺yor. Ona nas覺l dokunulur.
Atat羹rk kar覺l覺k verdi:
- En tan覺nm覺 T羹rkler, yabanc覺 isimler ta覺yorlar. 襤bn-i Sina gibi, El-bir羶ni gibi Bu yabanc覺 isimlerin kar覺s覺nda, bunlar覺n T羹rk olduklar覺n覺 kan覺tlamam覺z gerekiyor ve kan覺tlamak i癟in de ura覺p duruyoruz. Buna son vereceim ve kendi ad覺mla bal覺yorum!
Ve Gazi Mustafa Kemal o gece Atat羹rkt羹. Ertesi g羹n kanun bu olay覺 onaylad覺. Onun kanuna bu kadar naz覺 ge癟erdi.
Mithat Cemal KUNTAY
Pazartesi, ubat 18, 2008
EM襤RLER襤 N襤FORMA VERM襤YOR
1923猓e Konyada verdikleri demeci, ayr覺lacaklar覺 gece, bas覺na verilmek 羹zere tekrar okutturuyorlar.
Muhtar Bey (akac覺 bir adam olan 襤ngiliz Muhtar) kadehini kald覺r覺yor:
- Yaas覺n Bakomutan!
Niye Mustafa Kemal demiyorsun da Bakomutan diyorsun? Muhtar Bey 羹st羹 kapal覺 bir davran覺la:
- Hele, diyor ne olur ne olmaz, daha uzun s羹re u Bakomutanl覺k 羹zerinizde kals覺n!
akala覺p duran Gazi kartalla覺veriyor:
- Vay, sen beni Bakomutanl覺ktan m覺 kuvvet al覺r zannediyorsun? (Sesini tabi簾letirerek) Dinle bak 繹yle ise, sana bir hat覺ra anlatay覺m: Hani ben Erzurumda ordu m羹fettilii nianlar覺n覺 yakamdan atarak, ferd簾 millet kalm覺t覺m ya? O zamana kadar emirlerimi dinleyen komutan (ismini s繹yleyecekti, s繹ylemedi) ondan sonra verdiim emirleri dinlememeye balamas覺n m覺? Makam覺na gittim:
Paa, paa dedim, size o emirleri bu yakadaki y覺ld覺zlar vermiyor, Mustafa Kemal veriyordu, o yine kar覺n覺zdad覺r, yaz覺n覺z!
Yazd覺, emir gidecei yere gitti. Fakat 癟覺kt覺ktan sonra akl覺ma gelmiti. Ya komutan d羹meye bas覺p da, Posta, bunu d覺ar覺 癟覺kar覺n覺z! deseydi. Sesi yine heybetleerek:
- Fakat diyemezdi, Muhtar, kar覺s覺nda Mustafa Kemal var, diyemezdi! Muhtar Bey kadehini kald覺rarak y羹rekten ba覺r覺yor:
- Yaas覺n Mustafa Kemal!
襤smail Habip SEVK
Kaynak: 襤smail Habip Sev羹k – Atat羹rk 襤癟in
Pazartesi, ubat 18, 2008
YER襤N襤Z MAKAMINIZDIR
Atat羹rk, Cumhurbakan覺 iken bir il癟ede Kaymakam覺n odas覺na girmiti. Kaymakam kalkt覺, k繹ede bir iskemleye b羹z羹ld羹. Atat羹rk:
- Siz burada devleti temsil ediyorsunuz. Yeriniz makam覺n覺zd覺r, benim ziyaret癟i olarak yerim de sizin kar覺n覺zd覺r, demiti.
Falih R覺fk覺 ATAY
Kaynak: Falih R覺fk覺 Atay – Mustafa Kemal M羹tareke Defteri
Pazartesi, ubat 18, 2008
H襤TLER HAKKINDAK襤 DNCES襤
Ben, Onu tek bir kez g繹rm羹t羹m. G羹zel ve k羹lt羹rl羹 bir Frans覺zca ile konuuyordu ve g繹r羹n羹e g繹re bundan holan覺yordu. Bir ara konumay覺 Almanyadaki duruma y繹neltti. K覺sa ve kesin bir bi癟imde form羹llendirdii sorular覺ndan, bu konunun kendisini ne kadar megul ettii ve Hitlerden hi癟 de holanmad覺覺 anla覺l覺yordu. Konumam覺z s覺ras覺nda, bu y繹nde dorudan doruya bir s繹z羹n羹 hat覺rlam覺yorsam da, sorular覺ndan ve jestlerinden, diktat繹rler d羹nyas覺n覺n bu yeni y覺ld覺z覺n覺n hayran覺 olmad覺覺 kolayl覺kla g繹r羹l羹yordu. Yaln覺z bir kez, o da konumam覺z sona ererken ve ben Nazilerin sava niyetlerine deinerek s繹zlerimi bitirirken, kar覺l覺k olarak, hemen hemen felsefi-psikolojik bir g繹r羹 a癟覺klamas覺 bi癟iminde unlar覺 s繹yledi:
- Daha hi癟bir askerlik ve devlet adaml覺覺 baar覺s覺 g繹stermemi bir adama, iktidar覺 topyekun teslim etmek, temel bir hatad覺r. Bir onba覺, b羹y羹k bir asker簾 deha, b羹y羹k bir strateji olduunu kan覺tlamak i癟in de, her eyi g繹ze almaktan 癟ekinmeyecektir.

Rudolf NISSEN
Pazartesi, ubat 18, 2008
EM襤N OLUN BUNLARIN HEPS襤 OLACAK
Bulgar T羹rkolou 襤van Manolof, Merutiyetten (1908) bir iki y覺l 繹nce Selanikte Atat羹rkten Onun T羹rk devrimine ait d羹羹ncelerini dinlemiti. Yar覺nki T羹rkiyeyi heyecanla anlatan Atat羹rk, Manolof a demiti ki:
- Bir g羹n gelecek, ben hayal zannettiiniz b羹t羹n bu devrimleri baaraca覺m. Bal覺 olduum millet, bana inanacakt覺r. D羹羹nd羹klerim hi癟bir demagoji 羹r羹n羹 deildir. Bu millet, ger癟ei g繹r羹nce, arkas覺ndan duraksamaks覺z覺n y羹r羹r. Dava urunda 繹lmesini bilir. Saltanat y覺k覺lmal覺d覺r. Din ve devlet ileri birbirinden ayr覺lmal覺, dou uygarl覺覺ndan benliimizi s覺y覺rarak bat覺 uygarl覺覺na aktar覺lmal覺y覺z. Kad覺n ve erkek aras覺ndaki ayr覺mlar silinerek yeni bir sosyal d羹zen kurmal覺y覺z. Bat覺 uygarl覺覺na girebilmemize engel olan yaz覺y覺 atarak Latin k繹k羹nden bir alfabe se癟meli, k覺l覺k k覺yafetimize kadar, her eyimizde bat覺l覺lara uymal覺y覺z. Emin olunuz ki, bunlar覺n hepsi bir g羹n olacakt覺r.
Arif Necip KASKATI
Pazartesi, ubat 18, 2008

ORDUYU AYIKLAMA
Y覺l 1918, Selanikte bir konferanstan sonra arkadalar覺yla konumas覺:
- Devrimi tamamlamak laz覺md覺r. Biz bunu yapabiliriz. Ben, bunu yapaca覺m. O zaman i癟in d羹羹nd羹klerimi size k覺saca anlatay覺m: Bug羹nk羹 Osmanl覺 襤mparatorluunun y羹ksek say覺lan komutanlar覺, benim i癟in yoktur. Ordu kumanda sicilleri i癟in ben, son limit olarak, binba覺y覺 kabul ediyorum. Gelecein b羹y羹k komutanlar覺 bunlar olmas覺 gerekir. Sicil defterlerinin binba覺ya kadar olanlar覺n覺 saklayaca覺m, 羹st taraf覺n覺 yakt覺raca覺m.
Arkadalardan biri, bu s繹z 羹zerine buna kar覺 duruyor ve bu b羹y羹k ay覺klama iinin nas覺l yap覺labileceini anlamak istiyor. Mustafa Kemalin cevab覺 udur:
- Evet, binba覺ndan y羹ksek olanlar ay ba覺nda, benim kuraca覺m b羹rolara gelip maalar覺n覺 istedikleri zaman, b羹ro efleri defterleri dikkatle inceledikten sonra: Efendim, defterde sizin ad覺n覺z yoktur, sizi tan覺m覺yorum diyeceklerdir.
Prof. Dr. Afet 襤NAN
Kaynak: Afet 襤nan – Kemal Atat羹rk
Pazartesi, ubat 18, 2008
EN G DEVR襤M MZ襤K DEVR襤M襤D襤R
Bir gece toplant覺s覺nda:
Biraz sonra Atat羹rk羹n yepyeni bir konu ortaya att覺覺n覺 g繹rd羹m.
En g羹癟 devrim nedir?
S覺ra ile hepimizin yan覺t覺n覺 bekliyordu. Baz覺 arkadalar, b羹t羹n devrimler birbirinden g羹癟t羹r, dediler. S覺ra bana gelince en g羹癟 devrim laikliktir, dedim. Nitekim bug羹n de h璽l璽 o kan覺day覺m. Ama Atat羹rk yan覺tlar覺m覺z覺n hi癟birisini beenmedi. Bizi bir s羹re duraksamada b覺rakt覺ktan sonra:
- En g羹癟 devrim, dedi, m羹zik devrimidir. ak覺nl覺覺m覺z覺 y羹z羹m羹zde okumu癟as覺na devam etti:
- 羹nk羹 m羹zik devrimi kiiye kendi i癟 d羹nyas覺n覺 unutturmay覺, sonra da yeni bir aleme y繹nelmeyi gerektirir. Onun i癟in 癟ok zordur.
K覺sa bir susma oldu. I覺klar sa癟an g繹z羹n羹 羹zerlerimizde gezdirerek ekledi:
- ok zordur ama, yap覺lacakt覺r, dedi.
Ord. Prof. Sadi IRMAK
Kaynak: Sadi Irmak – Atat羹rkten An覺lar
Pazartesi, ubat 18, 2008
CUMHUR襤YETTE ANGARYA YOKTUR
Cumhuriyetin ilan覺ndan sonra idi. Karadenizde bir geziye 癟覺km覺t覺. Kendisine elik edenler aras覺nda bulunuyordum. Rizeye geldik. Yollar覺n d羹zg羹nl羹羹 ilgisini 癟ekmiti. Valiye:
- Yollar覺n覺z覺 nas覺l bu hale getirebildiniz? diye sordu. Vali de anlatt覺. B羹t羹n yak覺n k繹yl羹leri jandarmalarla toplatt覺rm覺 ve yol onar覺m覺nda 癟al覺t覺rm覺.
Atat羹rk羹n kalar覺 癟at覺ld覺. Olduk癟a sert bir dille:
- Vali Bey, dedi Corvee nedir bilir misiniz? yle ise ben s繹yleyeyim: Angarya demektir. Ve unu da bilmeniz laz覺m ki, kanunsuz hi癟bir vatanda覺 iten al覺koyamaz, onu 癟al覺maya zorlayamazs覺n覺z. Cumhuriyette angarya diye bir ey yoktur.
Muzaffer KILI
Kaynak: Vatan Gazetesi, 10.11.1953
Pazartesi, ubat 18, 2008
BEN YAPAYIM, S襤Z YAZARSINIZ
Gazi Mustafa Kemal, bu iler i癟in muhakkak ki, hukuk kitaplar覺 okumutur. Fakat onlar覺n hi癟birisini, aynen uygulama alan覺na koymam覺t覺r.
Hatta bir g羹n kendi anlatt覺覺ndan iittiime g繹re, mehur bir T羹rk hukuk癟usu, kendisine: Bu uygulad覺覺n覺z esaslar hi癟bir hukuk kitab覺nda yoktur diyor. Mustafa Kemalin cevab覺 udur:
- Uygulan覺p deneniler, kural ve prensip haline gelirler. Ben yapay覺m, siz kitaba yazars覺n覺z.
Prof. Dr. Afet 襤NAN
Kaynak: Afet 襤nan – Atat羹rkten Hat覺ralar
http://myblogcu.com

Perembe, Ekim 4, 2007
APKA KONUSUNDA
Atat羹rk, bir g羹n, l羹tfen bu konuda fikrimi sormulard覺. O s覺rada Musul ii, aleyhimize sonu癟land覺覺 i癟in, rahmetli hayli s覺k覺nt覺l覺 idi.
u kar覺l覺覺 vermek cesaretinde bulundum:
- apka giymek, bu millet hesab覺na bir Musul fethinden 羹st羹nd羹r!
Atat羹rk, hafif癟e g羹l羹msediler. Ve kalar覺n覺 birka癟 defa eerek g繹nl羹m羹 okad覺lar.
Prof. Mahmut Esat BOZKURT
Kaynak: Mahmut Esat Bozkurt – Atat羹rk 襤htilali
Perembe, Ekim 4th, 2007
PROGRAMSIZLIK
Sen deil mi ki, bir kitapta okuduum u: Napolyona sormular: Program覺n覺z nedir? O da cevap vermi ki:
- Ben y羹r羹r羹m, program benim hareketimden 癟覺kar s繹z羹ne:
- Evet ama o t羹rl羹 giden, sonunda ba覺n覺 Sent Helen kayalar覺na 癟arpar d羹羹ncesini ekledin.
Ruen Eref NAYDIN
Kaynak: Ruen Eref nayd覺n – Atat羹rk羹 zleyi
Perembe, Ekim 4, 2007
HARF DEVR襤M襤
Yeni T羹rk alfabesinin ilk bi癟imlerini kendisine g繹t羹rd羹羹m zaman, Komisyonun en aa覺 be y覺ll覺k bir ge癟i d繹nemi d羹羹nd羹羹n羹 s繹ylemitim. Gazeteler 繹nce birer s羹tunlar覺n覺 yeni harflere ay覺racaklar, yava yava bu s羹tun say覺s覺 artacak, sonunda b羹t羹n gazeteler yeni harflerle 癟覺kacakt覺. Okullar i癟in de buna benzer basamakl覺 y繹ntemler d羹羹nm羹t羹k.
Dikkatle dinledikten sonra bir daha sordu:
- Demek be y覺l d羹羹nd羹n羹z?
- Evet!
- 癟 ay! dedi.
Donakald覺m, 羹癟 ay! 癟 ay i癟inde b羹t羹n memleket yay覺n覺 L璽tin harfleriyle deiecekti. 襤l璽ve etti:
- Ya 羹癟 ayda uygulayabiliriz, yahut hi癟 uygulayamay覺z. Sizin Arap harflerine b覺rakaca覺n覺z s羹tunlar yok mu, onlar覺n adedi bire de inse, herkes yaln覺z o s羹tunu okur ve be y覺l sonra, t覺pk覺 yar覺n balar gibi balamaya
zorunlu k覺lar覺z. Hele arada bir buhran, bir sava 癟覺karsa att覺覺m覺z ad覺mlar覺 da geri al覺r覺z.
Falih R覺fk覺 ATAY
Perembe, Ekim 4, 2007
M襤LLET襤M襤N EREF襤NE 襤襤YORUM
Bir akam, birdenbire Saraydan kalkarak G羹lhane Park覺nda Halk Partisinin verdii bir a癟覺k hava toplant覺s覺na gittiimiz zaman, orada toplanan on binlerce insana harf devrimini m羹jdelemi ve bu s覺rada ayaa kalkarak millete hitaben:
Arkadalar覺m, bu elimdeki rak覺y覺 evvelce padiahlar da, halifeler de i癟erlerdi. Fakat onlar saraylar覺nda, d繹rt duvar aras覺nda i癟iyorlard覺. Ben ise sevgili milletimin 繹n羹nde ve onun erefine i癟iyorum.
Diye kadehini kald覺rd覺覺 zaman halk覺n alk覺 tufan覺 aras覺nda Sarayburnu dakikalarca 癟覺nlam覺t覺.
Ali KILI
Kaynak: Milliyet Gazetesi, 1952
Perembe, Ekim 4th, 2007
SEN NE OLACAKSIN K襤?
Mustafa Kemal, Selanikte yine bir akam o zaman Sal覺k M羹fettii olan eski D覺ileri Bakan覺 Dr. Tevfik R羹t羹 Ara, Nuri Conker, Salih Bozok beylerle birlikte Olimpiyos birahanesinde oturmular i癟erlerken, devletin d覺 siyaseti s繹z konusu oluyormu. Bu arada Mustafa Kemal Bey birtak覺m ac覺 eletiriler yapt覺ktan sonra ii akaya d繹km羹 ve Tevfik R羹t羹 Beyi g繹stererek:
- Bu yanl覺 siyaseti bir g羹n doktor arac覺l覺覺 ile d羹zelttireceim. Deyince, yak覺n ve teklifsiz arkada覺 olan Nuri Conker:
- Ne? Ne Sen mi d羹zelttireceksin?
Diye k羹癟羹mseme ile sormu. Bunun 羹zerine Nuri (Conker) Beyle aralar覺nda 繹yle bir konuma ge癟mi:
- Evet, ben doktoru D覺ileri Bakan覺 yapaca覺m. B羹t羹n yanl覺l覺klar覺 ona d羹zelttireceim.
Nuri Bey aka ile sormu:
- Demek sen doktoru D覺ileri Bakan覺
yapacaks覺n. O halde ya beni?
- Seni de vali ve komutan yapar覺m!
Bu konumaya, haz覺r bulunan Salih Bozok da kar覺覺yor:
- Herhalde bu arada beni de bir ey yapars覺n覺z?
Mustafa Kemal Bey Salihin bu sorusuna, biraz d羹羹nd羹kten sonra:
- Salih, seni yaver yapaca覺m ve yan覺mdan ay覺rmayaca覺m. Cevab覺n覺 verince Nuri Bey yine dayanamam覺, tekrar at覺larak:
- Allah覺n覺 seversen, sen ne olacaks覺n ki, hepimize imdiden b繹yle birtak覺m onurlar veriyorsun? demi.
Mustafa Kemal Bey, Nuri Beyin bu sorduu soruya g羹lerek:
- Bu memuriyetleri, bu onurlar覺 veren ne olursa ite ben o olaca覺m.
Diye kar覺l覺k vermi.
Ali KILI
Kaynak: Milliyet Gazetesi, 15.10.1951
Perembe, Ekim 4th, 2007
ANADOLUNUN MZ襤襤
Atat羹rk s繹yl羹yor:
- Montesquieunun, Bir milletin musikicilikteki ak覺覺na 繹nem verilmezse, o milleti ilerletmek m羹mk羹n olamaz s繹z羹n羹 okudum, dorular覺m. Bunun i癟in, musikicilie pek 癟ok 繹zen g繹stermekte olduumu g繹r羹yorsunuz.
- Biz Bat覺l覺lara g繹re, dou musikiciliinin kulaklar覺m覺za gelen tuhafl覺k y繹n羹nden s繹z ettim ve dedim ki; Dounun tek anlayamad覺覺m覺z bir taraf覺 varsa,o da onun musikiciliidir.
Gazi, itiraz ederek 繹yle demitir:
- Bunlar hep Bizanstan kalma eylerdir. Bizim ger癟ek musikimiz Anadolu halk覺nda iitilebilir.
- Bu ezgilerin gelitirilmesi m羹mk羹n deil midir?
- Bat覺 musikicilii bug羹nk羹 durumuna gelinceye kadar, ne kadar zamanlar ge癟ti?
- D繹rt y羹z y覺l kadar ge癟ti.
- Bizim bu kadar s羹re beklemeye zaman覺m覺z yoktur. Bunun i癟in, bat覺 musikiciliini almakta olduumuzu g繹r羹yorsunuz.
Emil LUDWIG
Kaynak: Emil Ludwig – Atat羹rk羹n S繹ylev ve Deme癟leri
Perembe, Ekim 4th, 2007
RENC襤 GZNDE RETMEN
ankayada bir ilkokul a癟覺lm覺t覺. K繹k羹n 癟evresinde bulunan bu okulu bir g羹n Atat羹rk ziyaret etmi.
retmen tahta ba覺nda 繹rencilere ders veriyormu. Cumhurbakan覺 girer girmez sayg覺 iaretini vermi, 癟ocuklar ayaa kalkm覺 ve oturunuz iaretini verdikten sonra y羹z羹n羹 tahtaya 癟evirerek derse devam etmi. Atat羹rk, be on dakika ayakta ders dinlemi ve 癟覺karken 繹retmen yine ayn覺 ses, ayn覺 eda ile 癟ocuklar覺 ayaa kald覺rm覺 ve oturunuz iareti verir vermez derse devam etmi.
Gazi kap覺dan 癟覺karken yan覺ndakilere:
- G繹rd羹n羹z m羹 繹retmeni? Cumhurbakan覺na 繹nem vermedi demi ve ilave etmi:
- 襤lk繹retmen vatan覺n en hay覺rl覺 eleman覺. Onlar vatan 癟ocuklar覺yla o kadar kaynam覺lard覺r ki, adeta 癟ocuklamalard覺r. Onlar覺n g繹z羹nde en sevgili 繹rencilerdir. Bu 繹retmen eer dersini b覺rak覺p sayg覺s覺n覺 g繹stermek i癟in yan覺ma gelseydi ve 癟覺karken beni merdivenlere kadar
ge癟irse idi, 繹rencileri g繹z羹nde k羹癟羹l羹r, belki prestijini kaybederdi. renci g繹z羹nde en sayg覺l覺, en b羹y羹k adam 繹retmendir. demilerdir.
Asaf 襤LBAY
Kaynak: Tan Gazetesi, 08.06.1949
Perembe, Ekim 4th, 2007
YEN襤 KEL襤MELER
Atat羹rk, yeni kelimeler i癟in 繹yle derdi:
Onlar覺 ortaya atmak gerekir. Mill簾 duygumuz hangisinden holan覺r ve onu kullan覺rsa, o zaman s繹zl羹羹m羹ze koyal覺m.
Prof Dr. Afet 襤NAN
Kaynak: Afet 襤nan – Atat羹rkten Hat覺ralar
Perembe, Ekim 4th, 2007
KYL M襤LLET襤N EFEND襤S襤D襤R
Bir gece beraber oturuyorduk. Yan覺m覺zda Siirt milletvekili Mahmut Soydan, imdiki Macaristan el癟imiz Ruen Eref Onayd覺n, bir de Soysall覺 vard覺. Atat羹rk, ertesi g羹n羹 B羹y羹k Millet Meclisinde okuyaca覺 s繹ylevi haz覺rl覺yordu. Mahmutla Ruen Eref not tutuyorlard覺. Atat羹rk ara s覺ra bana da, Ne dersin? diye soruyordu. Ben ne diyebilirim? Hi癟 Sonra Atat羹rk bana d繹nd羹 ve dedi ki:
- Bu memleketin efendisi kimdir?
D羹羹nd羹m. Kar覺l覺覺 o verdi:
- T羹rk k繹yl羹s羹d羹r, dedi. Ve devam etti:
- T羹rk k繹yl羹s羹 Efendi yerine getirilmedik癟e memleket ve millet y羹kselmez!
Prof. Mahmut Esat BOZKURT
Perembe, Ekim 4th, 2007
D襤L ALANINDAK襤 ALIMALARI
Dil alan覺nda bir kaynak sorununu ileri s羹r羹nce, ortaya, k璽覺t kalem ve Atat羹rk羹n kendi eliyle a癟覺klamalar yap覺lm覺 diksiyonerler getiriliyor. Yunancadan getirilen kelimelerin, onlar覺 bir baka dile balayan daha eski bir etimolojisi aran覺yor.
- Ana k繹k羹 arayaca覺z, diyor.
Ve dil hakk覺ndaki kuram覺n覺 anlatmaya bal覺yor ve bir g羹l羹le:
- Uzun bir 癟al覺madan sonra, bunu bulduum zaman, Sakarya sava覺n覺 kazand覺覺m dakikadaki mutluluu duydum, diyor.
Prof. PITTARD
Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi, 03.12.1938
ATATRK VE OBAN OCUK
ATATRK, Antalya’ya giderken yolda verdii bir mola esnas覺nda bir 癟ocuun s繹yledii t羹rk羹 sesi duyar. T羹rk羹 ilgisini 癟ekince t羹rk羹y羹 s繹yleyen kiinin yan覺na getirilmesini emreder. Atat羹rk羹n yan覺ndakiler t羹rk羹y羹 s繹yleyen kiiyi bulurlar. Gen癟 bir 癟oban 癟ocuk t羹rk羹y羹 s繹ylemektedir.
ATATRK: T羹rk羹y羹 sen mi s繹yl羹yorsun? Diye sorduktan sonra, burada da s繹yle de dinleyelim der. Gen癟 癟oban t羹rk羹y羹 bitirince Atat羹rk 癟ocuu alk覺lar ve: Biis… Biis, diye ba覺r覺r. Gen癟 癟oban ve yan覺ndakiler anlamay覺nca ATATRK biis’ in ne olduunu izah eder: Biis demek, beendim, tekrar s繹yle demektir. oban bunun 羹zerine t羹rk羹y羹 tekrarlar. ATATRK de, cebinden elli lira 癟覺kararak 癟obana verir. oban paraya bakar ve Biis… biis diye ba覺r覺r. ATATRK, bu zeki cevaptan o kadar memnun olur ki, bir elli liral覺k daha 癟覺kar覺p verir ve yan覺ndakilere d繹nerek o d繹nemde s羹rekli T羹rkiye’ye sataan 襤talyan diktat繹r羹 Mussoloni i癟in: 襤mk璽n olsayd覺 da, Musolini u sahneyi g繹rseydi ve cevab覺 iitseydi, hangi millete nutuk s繹ylediini anlard覺 der.

襤zmir’de haz覺rlanan o al癟ak癟a suikast覺n sonu癟suz kalmas覺ndan sonra bir g羹n bize u olay覺 anlatm覺t覺: “Ziya Hurit’in beni 繹ld羹rmeye memur ettii iki zavall覺 vard覺. Sorgular覺 yap覺ld覺ktan sonra bunlar覺n birisini yan覺ma 癟a覺rd覺m. Odada kimse yoktu. Kendisine sordum: Sen Mustafa Kemal’i 繹ld羹recekmisin, 繹yle mi? – Evet, dedi. Ben yine sordum: – Mustafa Kemal ne yapm覺t覺 ki onu 繹ld羹recektin? – Fena bir adamm覺 o. Memlekete 癟ok fenal覺k yapm覺. Sonra bize onu 繹ld羹rmek i癟in para da vereceklerdi. -Sen Mustafa Kemal’i tan覺yor musun? – Hay覺r. – O halde tan覺mad覺覺n bir adam覺 nas覺l 繹ld羹recektin? – Ge癟erken iaret edecekler, Mustafa Kemal ite budur, diyeceklerdi. Biz de 繹ld羹recektik. O zaman cebimdeki tabancay覺 癟覺kararak kendisine uzatt覺m: – Mustafa Kemal benim, haydi al eline tabancay覺, 繹ld羹r, dedim. Herif benden bu kar覺l覺覺 al覺nca y覺ld覺r覺mla vurulmu gibi oldu. Bir s羹re ak覺n ak覺n y羹z羹me bakt覺ktan sonra diz 羹st羹 kapanarak h羹ng羹r h羹ng羹r alamaya balad覺.
Yahya Galip KARGI-Kaynak: Y羹cel Dergisi, 1948

HAPI YUTARDI
Atat羹rk Galatasaray Lisesi’nde 繹rencilerden birine sordu:
-Nil olmasayd覺, M覺s覺r ne olurdu?
renci, 癟abuk yan覺t vermek i癟in bo bulunup:
-Hap覺 yutard覺…dedi.
Bu yan覺t Atat羹rk’羹n houna gitti. renciye on numara verdi.
YURDUMUN TOPRAI TEM襤ZD襤R
Kral Edward 襤stanbul’a geldii zaman, yat覺ndan bir motora binerek Dolmabah癟e Saray覺na yanat覺.
Atat羹rk r覺ht覺mda onu bekliyordu. Deniz dalgal覺yd覺. Kral覺n bindii motor, inip 癟覺k覺yordu.
襤mparator r覺ht覺ma 癟覺kmak istedii bir s覺rada, eli yere deerek tozland覺.
O s覺rada Atat羹rk elini uzatm覺 bulunuyordu.
Bunu g繹ren Kral bir mendille elini silmek istedii zaman Atat羹rk:
-Yurdumun topra覺 temizdir, o elinizi kirletmez, diyerek Kral覺 elinden tutup r覺ht覺ma 癟覺kard覺.

YAPACAKLARIMDAN SZ ED襤N
Bir soruturma dolay覺s覺yla, Atat羹rk羹n baard覺覺 ilerden Vas覺f 覺nar s繹z a癟m覺t覺.
Kendisine Sordu:
-Sizin en b羹y羹k eseriniz hangisidir?
Atat羹rk’羹n k覺sa cevab覺 u olmutu:
-Benim yapt覺覺m iler, biri 繹tekine bal覺 gerekli olan ilerdir. Fakat bana yapt覺klar覺mdan deil,
Yapacaklar覺mdan s繹z edin.
BARETMEN ATATRK
Yaz覺 devriminden sonra(1928),Atat羹rk’羹n kara tahta ba覺ndaki resmi g繹r羹l羹nce, Ona “ba繹retmen” denilmeye balanm覺t覺.
Asl覺nda, adland覺rmada ge癟 kal覺nm覺t覺.
Kurtulu Sava覺’ndan hemen sonra, bir 襤stanbul gazetecisi kendisine 繹yle bir soru y繹neltmiti:
-Yurdu kurtard覺n覺z. imdi ne yapmak isterdiniz?
Hi癟 duraklamadan u cevab覺 vermiti:
-Milli Eitim Bakan覺 olarak T羹rk K羹lt羹r羹n羹 Y羹kseltmeye 癟al覺mak, en b羹y羹k amac覺md覺r.
Ondan sonra Atat羹rk nerede g繹r羹nse, mutlaka orada bir okula girer, 繹retmen ve 繹rencilerle konuurdu.
Bir g羹n Atat羹rk’羹n yolu k繹y okuluna d羹t羹. Tek s覺n覺fl覺 okulda bir gen癟 繹retmen ders veriyordu.
Atat羹rk s覺n覺fa girince, 繹retmen k羹rs羹s羹n羹 terk etti.
Atat羹rk:
-Hay覺r, yerinizde oturunuz ve dersinize devam ediniz, dedi. Eer izin verirseniz, bizde sizden faydalanmak isteriz. S覺n覺fa girdii zaman, Cumhurbakan覺 bile 繹retmenden sonra gelir.
M襤LLETE GVEN襤
Bir g羹n M羹sl羹man memleketlerden birinde (M覺s覺r’da) ba覺ms覺zl覺k davas覺 i癟in 癟al覺an liderlerden biri, Mustafa Kemal’i g繹rmeye gelmiti, kendisine; – Bizim hareketin de ba覺na ge癟mek istemez misiniz? Diye sordu. Olabilecek bir ey deildi ama insan yoklamalar覺n覺 pek seven Mustafa Kemal; – Yar覺m milyonun bu uurda 繹l羹r m羹? Diye sordu. Adamca覺z y羹z羹me baka kald覺: -Fakat paa hasretleri yar覺m milyonun 繹lmesine ne l羹zum var? Ba覺m覺zda siz olacaks覺n覺z ya… Dedi. Benimle olmaz, beyefendi hazretleri, yaln覺z benimle olmaz. Ne zaman halk覺n覺z覺n yar覺m milyonu 繹lmeye karar verirse o vakit gelip beni arars覺n覺z. R覺fk覺 Atay, ankaya
B襤R TRK DNYAYA BEDELD襤R
Ata Kastamonu’yu ziyaret etmiti. K覺laya da uram覺t覺. Koular覺 geziyordu. Her kouta bir癟ok vecizeler vard覺. G羹zel s繹zlerdi bunlar. Bir kouta b羹y羹k bir levha yaz覺lm覺: -Bir T羹rk on d羹mana bedeldi. Atat羹rk bunu g繹r羹nce birdenbire durdu, y羹z羹 deiti, g繹zleri dald覺. Sonra sert bir sesle: -Hay覺r, hay覺r… Dedi. Bir T羹rk d羹nyaya bedeldir.
Zeki Cemal Baki癟elebiolu
BU M襤LLETLE NELER YAPILMAZ!..
Atat羹rk, milletin ruhundaki o s繹nmez mealeyi tututurmak i癟in Anadolu’yu ad覺m ad覺m dolat覺覺 1919 y覺l覺yd覺. B羹y羹k asker, Erzurum yolundad覺r. Il覺ca’da tun癟 y羹zl羹 bir ihtiyarla yapt覺覺 enteresan bir g繹r羹meyi Cevat Dursun olu 繹yle anlatmaktad覺r: “20-30 kiilik bir g繹癟men kafilesi ba覺nda bulunan bu ihtiyar, omuzlar覺na kartal kanad覺 att覺覺 paltosu ve elindeki asas覺 ile bir yolcudan 癟ok dou mitolojisindeki yar覺 tanr覺 kabile reislerine benziyordu. Misafirlerin 繹nemli kimseler olduunu anlayan ihtiyar覺n zeki g繹zleri parlad覺. 襤ri ve ak t羹ylerle 繹rt羹l羹 elini geni g繹s羹n羹n 羹st羹ne koyarak onlar覺 selamlad覺. Mustafa kemal, ta yan覺 ba覺na kadar geldii halde heybetliliinin azametini kaybetmeyen bu ihtiyar覺n hat覺r覺n覺 soruyor, o da g繹vdesine yaraan derin ve g羹r sesiyle teekk羹r ediyordu. Bu k覺sa ho-beten sonra Paa ihtiyara: -Aa, dedi. B繹yle nereden geliyorsun? Paam Rus gelirken g繹癟men olmutuk. ukurova’dayd覺m. imdi k繹y羹me d繹n羹yorum. Buralara d繹nmenin pek yerinde olmad覺覺n覺, k覺覺n s覺k覺nt覺 癟ekileceini anlatmak istedi. Sonra da ekledi. – Aa, yoksa oralarda ge癟inemedin mi? Hay覺r paam, ukurova cennet gibi bir yer. Bir eken y羹z al覺yor. Son g羹nlerde iittim ki, 襤stanbuldaki “覺rz k覺r覺klar覺” bizim Erzurumu Ermenilere vereceklermi. Geldim ki ne g繹reyim, bu namertler kimin mal覺n覺 kimlere veriyorlar? Tun癟 癟ehreli, beyaz sakall覺, g羹n g繹rm羹 ihtiyar覺n iman dolu g繹s羹nden gelen bu ses, yine onun gibi tun癟 y羹zl羹 askerin g繹zlerini yaartt覺. Bu eski T羹rk kalesine millet ii i癟in milletle beraber 癟al覺maya gelen b羹y羹k devlet adam覺, yal覺 g繹zlerle arkadalar覺na d繹nd羹: -Bu milletle neler yap覺lmaz!.. Dedi ve sonra ihtiyarla vedalat覺.

BEN, CUMHUR襤YET襤 BYLE KAZANDIM!
Ankara, 10. Cumhuriyet y覺l覺n覺n b羹y羹k ve 繹l癟羹s羹z sevinci i癟indedir. ehir, batanbaa 覺覺klarla donat覺lm覺t覺r. Elence yerlerinde her T羹rk, tam bir uurla devrimin nimetlerini idrak ederek nee i癟inde elenmektedir. Atat羹rk, resmi balolar覺n verildii yerlere urad覺ktan sonra Halkevine de terif ediyor. Orada, milli ve mahalli giysileriyle coan ve coturan T羹rk k繹yl羹leriyle kar覺la覺yor. Bir g羹n bu milleti ve bu memleketi kurtarmak i癟in at覺ld覺覺 m羹cadelede kendisine yeg璽ne kudret ve kuvvet memba覺 olan bu temiz y羹rekli vatan evlatlar覺n覺n neelerinden son derece duygulan覺yor. Onlar覺 bir s羹re seyrettikten sonra, doru ankayaya terif ediyorlar ve: -Efeleri buraya getiriniz!.. Emrini buyuruyorlar. Efelerin ankayada, Atat羹rk羹n sofras覺nda nas覺l cotuklar覺n覺 ve nas覺l coturduklar覺n覺 anlatmaya imk璽n yoktur. B羹y羹k Ata, sahnenin en heyecanl覺 bir an覺nda, Ankara efelerinden birine soruyor: -Efe, sen benim i癟in ne yapabilirsin? Efe teredd羹t etmeden cevap verir: – Her ey… Mesela? l羹r羹m. imdi b羹t羹n dikkat Atat羹rke 癟evrilmiti. Kimse konumuyor, onlar覺 dinliyordu. Atat羹rk, g繹zlerini etraf覺ndakiler 羹zerinde bir kez gezdiriyor. Sonra: – Efe, diyor, s繹z羹nde samimi misin? Emir sizindir, Ata’m. Atat羹rk, elini dizinin 羹st羹ne vuruyor: -Koy ba覺n覺 buraya! Efe derhal ba覺n覺 Ata’n覺n dizlerine koydu ve ba覺n覺 koyar koymaz aka覺nda bir souk temas hissetti. Bu, Atat羹rk羹n aka覺na dayad覺覺 tabanca namlusunun soukluuydu. Efe, bu souklukla beraber aka覺na dayanm覺 bir tabanca olduunu g繹rm羹, fakat en k羹癟羹k bir harekette bulunmam覺t覺. Efe, Ata’s覺 i癟in 繹l羹m羹 seve seve kabul edebilirdi. Fakat Atat羹rk, ona k覺yacak m覺yd覺? B羹t羹n y羹zlerin rengi bir anda solmu, heyecan son haddini bulmutu. Nefes almaktan korkuyorlard覺 ve g繹zler Atat羹rk羹n elindeydi. Tabanca, efenin aka覺na dayanm覺t覺. Fiek s羹r羹lm羹 ve emniyet a癟覺lm覺t覺. Atat羹rk, bir saniye bile s羹rmeyen bu an i癟inde ve g繹zle fark edilemeyecek bir h覺zla tabancan覺n namlusunu aka覺n yan覺ndan, belki bir santim kadar kayd覺rarak tetii 癟ekiyor. Derin s羹k羶tu y覺rtan korkun癟 tabanca sesi… Kalpler, sanki yerinden kopacak. Haz覺r bulunanlar覺n hepsinin beti benzi k羹l rengini alm覺t覺r. Fakat efenin ba覺 hala Atan覺n dizindedir ve efede en k羹癟羹k bir k覺m覺ldanma yoktur. Atat羹rk, efenin ba覺n覺 dizlerinden kald覺r覺yor, temiz aln覺n覺 dudaklar覺na doru 癟ekiyor ve 繹p羹yor. Hala biraz 繹nceki havan覺n tesirinden kurtulamam覺 olanlara: – 襤te, ben Anadolu Sava覺n覺 bunlarla ve b繹yle canlar覺n覺 esirgemeyenlerle kazand覺m, diyor.
HERKES襤N M襤LLETE 襤NANMASINI 襤STERD襤
Zaferi m羹teakip yapt覺覺 seyahatte Samsun’a da uram覺, orada 繹retmenlerle g繹r羹羹yordu. retmenler ad覺n覺 konuanlar覺n, kendisi hakk覺nda 癟ok sitayikarane s繹zler s繹yleyilerini, s羹k羶netle dinledikten sonra, onlara u cevab覺 vermiti: Vatanda覺n覺z olan herhangi bir ahs覺, istediiniz gibi sevebilirsiniz. Kardeiniz gibi, arkada覺n覺z gibi, baban覺z gibi, evlad覺n覺z gibi, sevgiliniz gibi sevebilirsiniz! Fakat bu sevgi, sizi milli varl覺覺n覺z覺, b羹t羹n muhabbetlerinize ramen herhangi bir ahsa, herhangi bir sevdiinize vermenize sebep olmamal覺d覺r. Bunun aksine hareket kadar b羹y羹k hata olmaz. Ben ancak vazifemi yapt覺m. Bana, bu ilham覺 ve kudreti nereden ald覺覺m覺 soruyorsunuz. cevap olarak diyebilirim ki, bu g羹nk羹 uyan覺kl覺覺, d羹ne, ge癟mie bor癟luyuz. Ge癟mite bu milletin 癟ektiklerinden b羹y羹k bir ilham ve kudret kayna覺 olamaz!
HALK 襤STERSE BEN襤 DE KOVAR !
1935 senesinde idi. Atat羹rk羹n anakkaleye gelecei rivayetleri dola覺yordu. O zamanlar d羹nyan覺n baz覺 yerlerinde olduu gibi, memleketimizin de baz覺 b繹lgelerinde Yahudiler aleyhinde bir hareket ve ayaklanma ba g繹stermiti. Bu hal kar覺s覺nda b羹t羹n Museviler mallar覺n覺, m羹lklerini satarak yolculua haz覺rlan覺yorlard覺. Bunlar, o zaman rivayet olunduuna g繹re Filistine gitmek istiyorlard覺. 襤te bu s覺ralarda “Atat羹rk anakkaleye geliyor” dediler. ok sevindim. 羹nk羹 Atat羹rk羹 hi癟 g繹rmemitim. Heyecanla Atat羹rk羹n gelecei Bal覺kesir caddesine dikildim. Bu esnada yan覺mda bulunan birka癟 Yahudinin f覺s覺lt覺 ile pek hararetli olarak konutuklar覺n覺 g繹rd羹m. Alakadar olmaa vakit kalmadan kar覺dan birka癟 otomobil g繹r羹nd羹.”Atat羹rk geliyor” s繹z羹 yeniden a覺zdan a覺za dolat覺. Halk覺n “yaa, var ol!” nidalar覺 aras覺nda Atat羹rk otomobilinden indi. Alk覺lar devam ediyor, o da halk覺n aras覺nda ilerliyordu. Garip bir tesad羹f ve talih eseri olarak Atat羹rk bizim 繹n羹m羹ze gelince hafif bir duraklama yapt覺. Halka bak覺yor ve kalabal覺覺 selaml覺yordu. Tam bu esnada yan覺mda bulunan ve biraz evvel f覺s覺lt覺 halinde, fakat hareketli konuan Yahudilerden biri, ileriye doru y羹r羹d羹 ve Ata’n覺n 繹n羹ne at覺ld覺. Muhaf覺zlar mani olmak istedi. Atat羹rk: – B覺rak覺n gelsin! Dedi. Bu Musevi vatanda, Atat羹rk’羹n 繹n羹nde ellerini a癟t覺, omuzlar覺n覺 yukar覺ya kald覺rarak: – Paam bizi kovuyorlar. Biz ne yapaca覺z? dedi. Atat羹rk bu ekilde 繹n羹ne at覺lan bu adam覺n ne demek istediini ve kim olduunu derhal anlam覺t覺. Buna ramen sordu: – Sen kimsin? – Ben paam, anakkale Musevileri’nden Avram Palto. – Sizi kim kovuyor? H羹k羹met mi? Kanun mu? Polis mi? Jandarma m覺? Bana s繹yle? dedi. Bu Musevi vatanda duraklad覺, aalad覺. Biraz sonra kendini toparlayarak cevap verdi: – Hay覺r paam, halk kovuyor. Atat羹rk, bu adam覺n y羹z羹ne dikkatle bakt覺, g羹l羹msedi ve: – Halk isterse beni de kovar, dedi ve y羹r羹d羹.
M襤LLET ADAMIYDI
Milli m羹cadelenin buhranl覺 g羹nlerinde, Ankara civar覺nda yapt覺覺 bir gezintiden d繹nerken, yolda sar覺kl覺 bir hocaya rast gelmiti. Konuurken, 羹stlerinden ge癟en u癟a覺 g繹stererek, sordu : Hocam, bu u癟ak nas覺l u癟uyor? – Ne bileyim ben?… retmediler ki bize? – Peki, sen ne bilirsin?” – Ne mi bilirim? Bu u癟aa bin dersin, binerim, oradan kendini aa覺 at, dersin atar覺m… 襤te ben bunu bildirdim ama, bunu da senden 繹rendim, paam !Mustafa kemal, bu s繹z 羹zerine, – Var ol hocam!… Ama, unu da bil ki, bende senin gibiyim… Bende, milletin hi癟 bir arzusunu, hi癟 bir isteini, hayat覺m pahas覺na da olsa, yapmamazl覺k edemem!…”
TRK’N DOSTU VAR MI?
28 Haziran, 1933 Ankara Erkek Lisesinde: S覺nava giren 癟ocuklardan biri sorulan bir soruya 繹yle kar覺l覺k vermiti: -Fransa ile olan geleneksel dostluumuz gerei… Atat羹rk, derhal s繹z羹 keserek sormutu: Hangi geleneksel dostluk, bu nereden 癟覺kt覺, kim s繹yledi bunu? O zaman corafya hocas覺 ayaa kalkarak Ben s繹yledim paam diye onun hiddetini azaltmaya 癟al覺m覺t覺. Bana d繹nerek ve sen s繹yle tarih hocas覺 deyince, hemen ayaa kalkarak cevap vermitim. Paam ortada geleneksel dostluk diye bir ey yoktur. Yaln覺z ortak hareketlere Frans覺z yazarlar覺 geleneksel dostluk nitelii vermilerdir. rnein K覺r覺m Sava覺nda olduu gibi… -Aferin, bu ger癟ekten b繹yledir. Ac覺narak s繹yl羹yorum T羹rk羹n geleneksel dostu yoktur. 覺karlar ortak olunca Avrupal覺lar buna hemen geleneksel dostluk ismini vermilerdir buyurmulard覺.
HALK VE YNET襤C襤
1923 Mart覺n覺n 17. Cumartesi g羹n羹 Mersine gidiyoruz. 襤stasyonda yaya olarak topluluk halinde ilerlerken, yolun ortas覺nda, aynen Adanaya giderken olduu gibi, b羹y羹k bir levha ta覺yan bir ka癟 k覺z efin kar覺s覺na 癟覺kt覺. Levhada u c羹mle yaz覺l覺 idi: Suriye hemirenizi de kurtar覺n覺z. 襤ki g羹n evvel Adanada Antalya ve 襤skenderun i癟in yap覺lan o levhal覺 g繹steri, Antalyal覺 k覺z覺n o herkesi alat覺p s覺zlatan h覺癟k覺r覺kl覺 s繹ylevi ve efin ona verdii tarihi cevapla, y羹ce bir nitelik alm覺t覺. ef imdi bu Suriye levhas覺na ne diyecekti? Her millet lay覺k olduu mutlulua eriir! dedi ve y羹r羹d羹.
KOMPLEKS
20 Haziran, 1933, Ankara Erkek Lisesinde: B羹y羹k Mustafa Kemal, 繹nce 繹renci ile 繹retmenini kar覺 kar覺ya b覺rakmay覺 uygun g繹rm羹 ve sorunlar覺n o zamanki y繹ntemle 繹retmenler taraf覺ndan sorulmas覺n覺 istemiti. imdi g羹zel soru bulmak ve g羹zel soru 癟覺kartmak ne g羹癟t羹. Nitekim corafyac覺 arkadalar覺m覺zdan birinin u sorusunu derhal kesmi ve deitirmiti. retmen 繹renciye 繹yle sormutu: 襤talyan覺n memleketimiz hakk覺nda istekleri nedir? Bize siyasetini anlat覺r m覺s覺n? Atat羹rk kalar覺n覺 癟atm覺 ve 繹retmene sormutu: Bundan ne ama癟l覺yorsunuz? 襤talyan覺n memleketimiz hakk覺nda ne gibi istekleri vard覺r, bunu devlet bakan覺 olarak ben bilmiyorum siz a癟覺klar m覺s覺n覺z? retmen a覺rm覺, s覺k覺lm覺 ve kar覺l覺k vermiti: Paam, 襤talyanlar Antalyay覺 almak istiyorlar, memleketimizde g繹zleri var da onlar覺 sormak istedim. – Bu 繹renci d覺ar覺 癟覺k覺p da biz bize kald覺覺m覺z zaman, hepimize d繹nerek 繹yle demiti: ocuklar baka memleketleri umac覺 olarak g繹stermeye hakk覺m覺z yoktur. T羹rk 癟ocuu, kendisine hi癟 bir milletin sald覺rmaa cesaret edemeyeceini bir ruh g羹venlii ile beslemelidir. Bilmelidir ki T羹rk milletine kimse iliemez!
TRK襤YEYE K襤N YAKIMAZ!..
襤stanbulun igali y覺llar覺nda bir T羹rk okulunu gezen Frans覺z Generallerinden M. Bramon, bir k覺z覺m覺z覺n yapt覺覺 eliini beenmiti. General bunu almak arzusu g繹stermesi 羹zerine eliinin sahibine 繹retmen armaan edilmesi i癟in teklifte bulunmu ve 繹renci buna son derece sinirli: -Hay覺r, bir 癟繹p bile vermem!.. Demek suretiyle iddetle reddetmiti. Aradan y覺llar ge癟tikten sonra ayn覺 okula Atat羹rk gelmi, ayn覺 繹renci bu kez d羹man generaline vermedii ayn覺 eliini Atat羹rke armaan etmek 羹zere uzatm覺 ve heyecanla 繹yle demiti: B羹y羹k Atam, bu deersiz hediyenin kabul羹n羹 rica ediyorum. Bu iimi bir zamanlar hocam, memleketimin igali zaman覺nda Frans覺z Genaral M繹sy繹 Bramona armaan olarak vermemi rica etmiti. H璽lbuki ben bu arzuyu reddetmekle d羹man ellerinde bir 癟繹p羹m羹 bile g繹rmek istemediimi s繹ylemitim. u dakikada i癟imden gelen bir istek ve sevgiyle armaan覺m覺 kabul etmenizi rica ediyorum. Atan覺n bu s繹zler 羹zerine kalar覺 癟at覺lm覺 ve sert bir sesle u cevab覺 verdii duyulmutur: -K覺z覺m, T羹rkiye ye kin yak覺maz!..biz herkesle dostuz. ektiklerimiz, ba覺m覺zda bulunan saltanat devrinin b羹y羹k hatalar覺n覺n neticesidir. Avrupal覺’lar覺n, T羹rk k覺zlar覺n覺n eserlerini hayranl覺kla seyretmeleriyle fikirlerini deitirebilir miyiz? Sen onu o zaman verseydin, imdi anl覺 T羹rk k覺zlar覺n覺 temsil eden bir eser Avrupa duvarlar覺n覺 s羹slerdi.

BYK ADAM LNCE
Sene 1938, 10 Kas覺m… 襤stanbul niversitesinde saat 9′u 5 ge癟enin meum haberi duyulmu… Bir alman profes繹r var, Hukuk Fak羹ltesinde, o da duymu, a覺rm覺. Derse girsin mi, girmesin mi bir t羹rl羹 karar veremiyor. O s覺rada akl覺na rekt繹re m羹racaat etmek gelir. Kalkar, yan覺na gider. Aralar覺nda u konuma ge癟er: Efendim, m羹tereddidim. Acaba ne yapsam? Sizde b繹yle b羹y羹k bir adam 繹l羹nce ne yaparlarsa, onu yap覺n. 襤te o zaman alman profes繹r kollar覺n覺 iki yana sark覺tarak: Bizde bu kadar b羹y羹k bir adam 繹lmedi ki… Der.
MUSTAFA KEMAL’CE B襤R YANIT
襤stanbul’un igal g羹nleri; bata General Harrington olmak 羹zere bir k覺s覺m igal kumandanlar覺 Pera Palas Salonunun bir k繹esinde otururlar. Mustafa Kemal nedense dikkatlerini 癟eker. Kim olduunu soruturdular. Mustafa Kemal denir. Onlar i癟in Mustafa Kemal Birinci D羹nya Sava覺n覺n en 羹nl羹 ahsiyetlerinden biridir. Yabanc覺 dillerde anakkale Harplerinden bahseden ve daima Mustafa Kemal’in isminde d羹羹mlenen kitaplar, yaz覺lar, o zaman bile bir kitapl覺覺 doldururdu. Kendisine haber g繹ndererek masalar覺na davet ederler. Ama Mustafa Kemal’in cevab覺 hem nazik, hem kesindir: Burada ev sahibi olan biziz. Kendileri misafirdirler. Onlar覺n bu masaya gelmeleri gerekir.
SEN K襤MS襤N?
Dumlup覺nar sava覺 kazan覺lm覺t覺r. D羹man askerleri geri 癟ekilmektedir. Afyonkarahisar hatlar覺 癟繹z羹l羹nce birka癟 yunan esiri geceleyin Mustafa Kemalin 癟ad覺r覺na getirilmiti. Bunlardan biri zafer kazanm覺 kumandan覺n doup b羹y羹m羹 olduu Selanikten gelmiti. Y羹z羹 kendisine yabanc覺 gelmemiti. niformas覺nda hi癟 bir iaret yoktu. Mustafa Kemale sordu: Binba覺 m覺s覺n覺z? Hay覺r. Kaymakam m覺? – Hay覺r. – Miralay m覺? – Hay覺r. – Ferik mi? – Hay覺r. – Peki nesiniz o halde? – Ben mareal ve T羹rk Ordular覺 Bakumandan覺’y覺m. ak覺nl覺ktan az覺 a癟覺k kalan Yunan, kekeler: – Ben bakumandan覺n sava hatt覺na bu kadar yak覺n bir yerde dolamas覺n覺 iitmi deilim de…

ZLFL 襤SMA襤L PAA
Antalya’ya gidi Yozgat’tan d繹n羹, kar, k覺… ankaya k繹k羹n羹n rahat ve s覺cak salonlar覺na d繹n羹te Mustafa Kemal 癟evresindekilere u hik璽yeyi anlat覺r: “Biz Harbiye’de 繹renci iken, okulun sobalar覺 yanmazd覺. B羹t羹n k覺, titreir dururduk. Nihayet bir g羹n arkadalar beni m羹d羹re 癟覺kmak i癟in se癟tiler. M羹d羹r Z羹l羹fl羹 襤smail Paa ad覺nda bir saray adam覺 idi. M羹saade ald覺k, huzura 癟覺kt覺k; 繹nce Padiah’a sonra m羹d羹re dualar覺m覺z覺 arz ettik. Nihayet, maksada geldik, ii anlatmak istedik. Ama m羹d羹r, daha ilk c羹mlelerde k羹kredi:ne souu be nank繹rler! Padiah nimeti g繹z羹n羹ze dizinize dursun. G繹rm羹yor musunuz? Sobalar nas覺l g羹r羹l g羹r羹l yan覺yor. Defolun buradan! Ger癟ekten, m羹d羹r羹n sobas覺 g羹r羹l g羹r羹l yan覺yordu. M羹d羹r, buram buram terliyordu, s覺caktan, g繹s羹n羹 bar覺n覺 a癟m覺t覺 ve zannediyordu ki, b羹t羹n okulun sobalar覺 da b繹yle yanar… ocuklar, biz bu ankaya k繹k羹nde, bazen, galiba bu z羹l羹fl羹 襤smail Paa gibi kendimizi anlat覺yoruz… ” 襤te Mustafa Kemal sadece ger癟ek癟i deil, 繹z eletiriden 癟ekinmeyen a癟覺k s繹zl羹 bir ger癟ek癟i idi. Zaman zaman ger癟ekten, kendini 癟evresinde esen havaya kapt覺rmayan lider yoktur. B羹t羹n liderlerin yaamlar覺nda bir an gelir ki, liderle ger癟eklerin aras覺na, her liderin bilin癟alt覺nda yaayan beeri i癟g羹d羹lerinin hatta beeri zaaflar覺n覺n perdesi girebilir. Ama ger癟ek lider odur ki, yapay olan, ireti olan perdenin arkas覺nda kalmaz ve eriyip gitmez.
DORUNUN AIIYDI
Dil kurultay覺 toplanmak 羹zereydi. Kurultay覺 haz覺rlayanlar覺n ricas覺 羹zerine, H羹seyin Cahit de dil davas覺na dair fikirlerini, m羹talaalar覺n覺 yazm覺 g繹ndermiti. Fakat bu fikirler a覺r覺 kurultayc覺lar覺n d羹羹ncelerine uymuyordu. H羹seyin Cahit, 繹teden beri olduu gibi T羹rk癟eyi sadeletirmek ve konuma diline yaklat覺rmak gibi, 繹zelletirme zorlamalar覺na, hele konuma dili kelimelerine dokunulmas覺na taraftar deildi. H羹seyin Cahit’in bu yaz覺s覺n覺 Atat羹rk’e de okuyan kurultayc覺lar zaten bir tak覺m siyasi sebeplerle aralar覺n覺n a癟覺k olduunu f覺rsat bilerek. 襤te dil davas覺n覺 baltal覺yor. Dil meselesine askerlerin kar覺maya hakk覺 yoktur!.. ” diyor, eklinde k覺k覺rt覺c覺 telkinlerde bulunmulard覺. Bunun 羹zerine Atat羹rk, kurultayc覺larla, H羹seyin Cahit’in kar覺lat覺r覺lmalar覺n覺 ve b羹y羹k toplant覺da, iki taraf覺nda, davalar覺n覺 savunmalar覺n覺 istemiti. Ve o g羹n, kurultayc覺lar覺n, H羹seyin Cahit kar覺s覺nda bocalad覺klar覺n覺 g繹ren Atat羹rk, bizzat kendisinin de benimsedii davan覺n sars覺l覺r gibi olduunu g繹r羹nce, Dolmabah癟e saray覺n覺n bir odas覺nda hasta yatmakta olan en kuvvetli taraftarlar覺ndan, mehur dilci Samih R覺fat’覺 癟a覺rtarak: “b羹t羹n kuvvetini toplay覺p, cevap vermesini” rica etmitir. Samih R覺fat da, kendine has kuvvetli belagat覺 ve olanca kuvvetiyle davay覺 m羹dafaa etmi, kurultayc覺larda, m羹temadiyen alk覺layarak, iin sonunu getirdiklerini kanaat ederek toplant覺 sonunda da Atat羹rk’e: Paam, H羹seyin Cahit ite bu g羹n bitti. Art覺k 繹ld羹. Davay覺 kaybetti!.. ” diye sevin癟lerini izhar etmilerse de, Atat羹rk’羹n hi癟 bir sesi 癟覺kmam覺t覺. Ancak, biraz sonra, kendi aralar覺nda topland覺klar覺 zaman, Atat羹rk, duvardaki karatahtay覺 g繹stererek kurultayc覺lara hitapla 繹yle demiti: H羹seyin Cahit Bey ne yapt覺, biliyor musunuz? Nas覺l s覺n覺fta hoca karatahta 羹zerine bir eyler yazar, sonra onlar覺 silgiyle siler… 襤te, hepimizi b繹yle silgiden ge癟irdi!… Atat羹rk yenilmeyi hi癟 sevmeyen bir insand覺. Fakat doru kar覺s覺nda, erinin yenilmeye mahk羶m olduunu kabul ederdi. Hatta yenen hasm覺 olsa bile…
NAZIR B襤RAZ BEKLES襤N
Atat羹rk Anafartalar ve Ar覺burnu zaferlerinden sonra 襤stanbul’a gelmiti. Ata, Hariciye Naz覺r覺n覺 (D覺ileri Bakan覺) ziyaret ederek son durum hakk覺nda konumak, m羹telalar覺n覺 bildirmek istiyordu. Nezaret binas覺na gelerek naz覺r beye haber g繹nderdi. Beklesinler… Buyrulmu. Atat羹rk bir hayli beklemi. Bir aral覺k kendisinden sonra gelenlerin de kabul edildiklerini farkedince m羹stear muavinine: Beyefendi hazretleri galiba beni unuttular, demi. M羹stear muavini tekrar i癟eri girerek Mustafa Kemal’i hat覺rlatm覺 ve yine: -Beklesinler, cevab覺n覺 alm覺. Atat羹rk ikinci “beklesinler” 羹zerine dayanamam覺 ve muavine:-Sizin naz覺r覺n覺z b羹t羹n zamanlar覺n覺 hep b繹yle manas覺z ziyaretler kabul ederek mi ge癟irir? Muavin tabii buna bir cevap verememi, biraz sonra baka bir mevzu a癟覺lm覺 ve konumaya balam覺lar. Mevzunun en hareketli an覺nda salon kap覺s覺 a癟覺larak bir hademe: Mustafa Kemal Bey buyursunlar deyince, Atat羹rk: Nedir o? diye sormu. Naz覺r beyefendinin kabul edeceini s繹ylemi. Mustafa Kemal hademeye: Beklesinler… Diyerek d繹nm羹. Muavin ile olan muhaveresine devam etmi.
O MEMLEKET BATAR
Bundan ka癟 y覺l 繹nceydi bilmiyorum, bir akam Mustafa Kemal Paa ile beraber G羹l Cemal vapurunda verilen bir baloda bulunuyorduk. Ekselans覺n bana kar覺 b羹y羹k bir ilgisi vard覺. Bir aral覺k dalm覺, yere bak覺yordum, birdenbire: Madam, dedi; aka tutulmu bir kad覺n gibi ne d羹羹n羹yorsunuz 繹yle derin derin? Ben o zaman, nereden hat覺r覺ma esti bilmiyorum, anla覺lan dilimin ucuna gelmi olacak ki, d羹羹nmeden hemen cevab覺n覺 verdim. Paam, dedim; Babakan覺n覺z覺n dudaklar覺ndan eksik olmayan u neeli, sempatik g羹l羹lerine hayran覺m. O kadar g羹zel erkek g羹l羹羹 ile g羹l羹yor ki… Babakan覺m覺n g羹l羹lerine hayran olmusunuz, benim de belki dans覺mdan holan覺rs覺n覺z. Madam, m羹saade ederseniz bu valsi beraber yapal覺m. Kalkt覺k ve d繹nmeye balad覺k. Ben o zaman gen癟tim, belki, birazda 覺mart覺lm覺 bir kad覺nd覺m. Nereden i癟ime o heves dodu bilmiyorum, balad覺m dansta Paay覺 ben idare etmeye… Bir kez bakt覺, ses 癟覺karmad覺. Bir daha bakt覺, yine ses 癟覺karmad覺. Nihayet 羹癟羹nc羹s羹nde birdenbire durdu. Hiddetli deil, fakat g繹zlerini ciddiyetle bana 癟evirdi: Madam, dedi bir erkekle bir kad覺n yanyana durduklar覺 zaman, y繹netmeyi erkee b覺rakmak en doru davran覺t覺r. ocukluk ite. Ben b羹y羹k bir cesaretle 繹yle bir kar覺l覺k verdim: M羹saade edin de Paam, ne olur, bir kez de ben sizi idare edeyim, dedim. K覺zmad覺, aksine g羹lmee balad覺: Bir memleket idare edeni, bir kad覺n idare etmee kalkarsa o memleket batar, gelin biz yerimize otural覺m sizinle. Beni elimden tutup getirdi ve yan覺ndaki koltua oturttu. MADAM HANSES
ON YIL SONRA
Samsundan Havzaya gidiyorduk. Alt覺m覺zda, Birinci D羹nya Harbinden kalan benz marka bir otomobil vard覺. of繹r de T羹rk deildi. Yola 癟覺kt覺k, biraz sonra motorda bozukluk oldu ve araba durdu. Otuz alt覺 ya覺nda zaferler kazanan kumandan Mustafa Kemal Paan覺n ne demek olduunu arkadalar覺 bilirler. K覺zd覺 ve asabileti. of繹r羹 azarlad覺 ve kendisi makineyi harekete ge癟irmee urat覺. Tabi muvaffak olamad覺. Ben, Doktor Refik Saydam ve Kaz覺m Dirik bir k繹ede duruyorduk. Dorusu, i癟imizden neden ie kar覺t覺覺na hem 羹z羹l羹yor, hem sinirleniyorduk. 襤癟imizden ge癟eni anlam覺 gibi bize bakt覺 ve dedi ki: -On sene sonra sizinle, kendi yapt覺覺m覺z yollarda, T羹rk of繹rleri bizi istediimiz yerlere g繹t羹recekler! Biz sustuk. 襤癟imizden ge癟enlerin ne olduunu bilmem anlatmak laz覺m m覺? Aradan tam on y覺l ge癟ti. Ben Birinci Umumi M羹fetti idim. Diyarbak覺ra gelmiti. Bir yolda giderken gene otomobil bozuldu. Kafile durdu. Beni yan覺na 癟a覺rd覺 ve T羹rk of繹rle ilemeye balayan makineyi iaret etti: – Vaadimi yerine getirdim!

BU M襤LLETVEK襤LL襤襤 AYRICALIINI H襤 BEENMED襤M
Atat羹rk bir sabah Floryadan Dolmabah癟e saray覺na d繹n羹yor. Yeilk繹y istasyonunun 繹n羹nden ge癟erken birdenbire otomobili durduruyor ve bayavere: Sorunuz, tren var m覺? Diye emir veriyor. O s覺rada tren hemen hareket etmek 羹zeredir, hep birlikte otomobilden inip yan覺ndakilerle trene biniyor. Karar ani verildii ve tatbik edildii i癟in bu trene bini hemen kimsenin nazar覺 dikkatini 癟ekmiyor. Bir m羹ddet sonra, her eyden habersiz olan kond羹kt繹r atan覺n bulunduu kompart覺mana geliyor. Kafileyi g繹r羹nce 癟ekilmek istiyor. Ata hemen sesleniyor; Vazifeni yap! (yan覺ndakileri g繹stererek) bu efendilere ni癟in bilet sormuyorsun? Yan覺ndakiler cevap verirler. Paam biz mebusuz. Tren bileti almay覺z. Paras覺z seyahat ederiz. Ata hayretle: Bu imtiyaz覺 hi癟 beenmedim, der. ok ay覺p ve acayip bir kaide. ok g羹zel halk癟覺l覺k!
ASKERLE GRE
Aradan zaman ge癟er, bir akam Atat羹rk Amasyadaki 覺h覺 hat覺rlar ve Valiyi telefonla aray覺p durumu sorar. Vali nas覺l s繹yleyeceini bilememekle birlikte, 覺h覺n sakal boyunda en k羹癟羹k bir k覺salma bile olmad覺覺n覺 aksine kimselere el s羹rd羹rmediini anlat覺r. Ata, yan覺ndaki valinin kula覺na eilip sorar; Kimdir bu?
Vali yan覺t verir; Efendim kendisi 覺h’t覺r. Y繹rede 癟ok hat覺rl覺s覺 vard覺r.
Atat羹rk 覺h’覺 yan覺na 癟a覺r覺r ve; “Bak baba, iman覺n 繹l癟羹s羹 sakal覺n boyunda deildir. unu rica etsem de en az覺ndan Peygamber efendimizinki gibi k覺saltsan” der ve eliyle de boyun
alt覺 hizas覺n覺 g繹sterir.
覺h; “Emrin olur Paam” diyerek yerine 癟ekilir. Aradan zaman ge癟er, bir akam Atat羹rk Amasya’daki 覺h’覺 hat覺rlar ve Valiyi telefonla aray覺p durumu sorar. Vali nas覺l s繹yleyeceini bilememekle birlikte, 覺h’覺n sakal boyunda en k羹癟羹k bir k覺salma bile olmad覺覺n覺 aksine kimselere el s羹rd羹rmediini anlat覺r. Atat羹rk telefonu kapat覺r, ka覺d覺 kalemi eline al覺r ve az sonra naz覺r覺n覺 癟a覺r覺p, yazd覺覺 yaz覺y覺 Amasya Valilii’ne tebli etmesini ister. Ertesi g羹n Amasya’dan bir haber gelir ki 覺h Efendi Ata’y覺 g繹rmek 羹zere Ankara’ya yola 癟覺km覺…
覺h gelir Ata’n覺n kar覺s覺na 癟覺kar. Sakal tamamen kesilmi, sinekkayd覺 bir t覺ra olunmu, sa癟lar k覺salt覺lm覺, k覺l覺k k覺yafet batan sona deitirilmi, bambaka g繹r羹n羹me b羹r羹n羹lm羹t羹r.
Atat羹rk’羹n mesai arkadalar覺 bu deiimi anlayamaz ve Ata’ya sorarlar;
“Aman Paam, o 覺h ki sakal覺na el dahi s羹rd羹rmezdi, siz ne ettiniz de k繹k羹nden kesmesini salad覺n覺z? ” Ata g羹l羹mser, sonra da yan覺ndakilere d繹n羹p;
“D羹n akam Amasya Valilii’ne bir yaz覺 g繹nderdim ve 覺h’覺 Afyon’a vali atad覺覺m覺 bildirdim” der.
Ard覺ndan da yeni bir yaz覺 haz覺rlay覺p naz覺r覺na bu yaz覺y覺 da 覺h’a vermesini s繹yler. Yaz覺da s繹yle yazmaktad覺r;
“襤nanc覺n 繹l癟羹s羹n羹n sakalda olmad覺覺n覺 anlad覺覺na sevindim. Valilik meselene gelince, bug羹n koltuk uruna k覺rk y覺ll覺k sakal覺ndan vazge癟ebilen yar覺n baka eyler i癟in milletinden bile vazge癟ebilir. Seni b繹yle bir ikileme mahk羶m b覺rakmayal覺m. Kal sal覺cakla… Bug羹n羹n T羹rkiye’sini asl覺nda o zaman anlatm覺 olan Ata’m覺z覺n kemiklerini s覺zlatmamak dileiyle… imdi 羹st makamlarda, milletvekili koltuklar覺nda oturan, fakat ayn覺 yukar覺da anlat覺lan zihniyetle bu 羹lkeyi y繹neten insanlara hitabedilmicesine yaanm覺 ve yaz覺lm覺 bu yaz覺y覺, deer yarg覺lar覺m覺z覺 ve ilkelerimizi, en 繹nemlisi de Atat羹rk’羹n bize miras b覺rakt覺覺 bu 羹lkeyi korumak ad覺na bu yaz覺y覺 okuyup, ge癟mii ve geleceimizi, yak覺n ge癟mii unutmadan! Yeniden analiz etmenizi rica ediyoruz.
Bir gezisinde, Kolordu Binas覺n覺n kap覺s覺nda aslan yap覺l覺 bir Mehmet癟ik g繹rd羹. a覺rd覺 ve g羹ler y羹zle sordu: -sen g羹re bilir misin? yan覺ndakilerden en kuvvetli g繹r羹nenlerle Mehmet癟ii g羹retirdi. Gen癟 asker her zaman 羹st羹n geliyordu. ok neelendi, ayaa f覺rlad覺. Ceketini 癟覺kar覺p Mehmetin ensesinden tuttu: -haydi, bir de benimle g羹re! kat覺ks覺z ve temiz Anadolu 癟ocuu atas覺n覺n y羹z羹ne hayranl覺kla bakt覺: -atam dedi. Senin s覺rt覺n覺 yedi d羹vel yere getiremedi. Bir Mehmet mi bu ii baar覺r? g繹zleri doldu ve alamamak i癟in g羹lmeye 癟al覺t覺.