Odevde Odev Odevler Odevi Odevleri BedavaOdev OdevBul OdevYukle Odevindir

III- Belgisiz(Belirsiz) Sıfatlar : Bir adı ona kesinlik kazandırmaksızın beliten sıfatlardır.”bir, hiç, birtakım, birkaç, birçok, her, biraz, bazı, çoğu, kimi, herhangi, filan, falanca, fazla, bütün, öteki, hep, nice” gibi sözcükler dilimizde belgisiz sıfat görevi görürler. hangi sorusunun karşılığı olan sıfatlardır.

ÖR: Bir bayram günü çoğu zaman tüm insanlar herhangi bir gün

IV- Sayı Sıfatları : Sayı adları, başka bir adın sayısını, ölçüsünü, sırasını belirtmek üzere sıfat olarak kullanılırlar.

A. Asıl Sayı Sıfatları: Adların kesin sayılarını belirtir. Bütün doğal sayılar asıl sayı sıfatı görevinde kullanılır. “kaç” sorusunun karşılığı olan sıfatlardır.

ÖR: on iki ay, bir paket şeker, yüz iş günü

B. Sıra Sayı Sıfatları: Belirttikleri adların sıralarını gösteren sıfatlardır. -ıncı (/-inci) ekinin asıl sayılara getirilmesiyle yapılır. “kaçıncı” sorusunun karşılığı olan sıfatlardır.

ÖR: üçüncü şahıs, beşinci sınıf, on yedinci koltuk

C. Üleştirme Sayı Sıfatları : Adların bölüştürme, paylaştırma anlamlarını vererek sayılarını belirten sıfatlardır. (-ş)-ar * ekinin asıl sayılara getirilmesiyle yapılır. “kaçar ” sorusunun karşılığı olan sıfatlardır.

ÖR: birer silgi, üçer kalem, beşer ev, altışar sinema bileti,

yedişer kutu, onar bin lira, yüz biner konut,

NOT: -ar ekindeki -ş- ünsüzü hakkında şu bilgileri ekleyebiliriz:

Sesliyle biten sayılardan sonra bu ek yapılık genişlemesi (türeme) ile -şer olur ve bir koruma sesdeşi (yardımcı ses) almış gibi görünür… Besbelli bu ses beş sayısından beş-er, altı-şar, yedi-şer şeklinde sıçrama ile geçmiştir

“İkirer, altırar ygirmi, yitirer (yitişer)”

Ç- Kesir Sayı Sıfatları: Belirttiği adların sayısını kesirli olarak gösteren sıfatlardır. Kalma(Bulunma) durum eki -da(/-de) almış bir sayı adının başka bir sayı adıyla tamlama ve bu tamlamanın bir ada tamlama olmasıylakullanılır. “kaçta kaçı” sorusunun karşılığı olan sıfatlardır.

ÖR: yüzde yüz kâr artışı, dörtte bir pay

D- Topluluk Sayı Sıfatı: Belirttiği adların birden fazla olduğunu bilrdiren sıfatlardır. (-i)-z ekinin asıl sayı sıfatına getirilmesiyle oluşturulur.

ÖR: ikiz çocuk, beşiz oğlan, dördüz kedi yavrusu

2 ç) Sıfatlarda Küçülltme :

Küçültme ekleri denilen eklerle sıfatların anlamlarında azalma, küçülme kimi kez de okşama belirmekte ve bu birlekte kullanıldığı adı da etkilemektedir. Küçültme -cık, -ca, -msı, -mtırak, -rak ekleriyle yapılır.

ÖR: küçü-(k)-çük tabure, derin-ce kuyu, yeşilim-tırak gömlek, acı-msı biber

2 d) Sıfatlarda Pekiştirme:

Çoğunlukla niteleme sıfatları, niteledikleri adın anlamını güçlendirmek amacıyla pekiştirmede kullanılır. Pekiştirme iki türlü gerçekleşir:

I- Ses Değişikliği Yoluyla: Sıfatın birinci hecesine /m/p/r/s/ ünsüzlerinden biri getirilerek yapılır.

ÖR: be-m-beyaz kâğıt, ka-p-kara cam, te-r-temiz ceket, pe-s-pembe rüya

II- İkileme(Yineleme) Yoluyla:.İkileme sıfatın anlamını yaygınlaştırır ve özellikle çoklu (çoğul) halinde adlara gelirler.

ÖR: çağıl çağıl su, türlü türlü yemek (aynı kelime ile ikileme)

kırık dökük ev, güçlü kuvvetli çocuk (yakın anlamlı ikileme)

2 e) Sıfatlarda Karşılaştırma :

Karşılaştırma, iki nesneden birinin taşıdığı niteliğin daha az ya da daha çok oluşuna göre ölçüsünü saptamaktadır. ” daha, çok, pek, en zarfları ile yapılır.

ÖR: daha iyi ayakkabı ( üstünlük), en iyi ayakkabı (en üstünlük),

çok iyi ayakkabı(aşırılık), pek iyi ayakkabı (aşırılık)

2 f) Yapılarına göre sıfatlar:

I- Basit sıfatlar: Ek almamış sıfatlardır.

ÖR: düz (yol), az (para), bu (ev)

II- Türemiş sıfatlar:

ÖR: uzun-luk (birimi), büyü(k)-cek (halı)

III- Birleşik sıfatlar:

ÖR: açıkgöz (müşteri) boşboğaz (adam) cingöz (çocuk)

Posted on Ekim 27th, 2008