Siir Turleri
iir t羹rleri
Lirik iir
Ak, ayr覺l覺k, hasret, 繹zlem konular覺n覺 ileyen duygusal iirlerdir. Okurun duygular覺na, kalbine seslenir. Eskiden Yunanl覺larda lir denen sazlarla s繹ylendiinden bu ad覺 alm覺t覺r. Tanzimat d繹neminde de bir saz ad覺 olan rebab dan dolay覺 bu t羹r iirlere rebabi denmitir. Divan edebiyat覺nda gazel, ark覺; Halk edebiyat覺nda g羹zelleme t羹r羹ndeki koma, semai lirik iire girer.
Epik iir
Destans覺 繹zellikler g繹steren iirlerdir. Kahramanl覺k, sava, yiitlik konular覺 ilenir. Okuyanda coku, yiitlik duygusu, savama arzusu uyand覺r覺r. Daha 癟ok, uzun olarak s繹ylenir. Divan edebiyat覺nda kasideler, Halk edebiyat覺nda ko癟aklama, destan, varsa覺 t羹rleri de epik 繹zellik g繹sterir. Tarihimizde bir癟ok anl覺 zaferler yaad覺覺m覺zdan, epik iir y繹n羹yle bir hayli zengin bir edebiyat覺m覺z vard覺r.
Didaktik iir
Ak, ayr覺l覺k, hasret, 繹zlem konular覺n覺 ileyen duygusal iirlerdir. Okurun duygular覺na, kalbine seslenir. Eskiden Yunanl覺larda lir denen sazlarla s繹ylendiinden bu ad覺 alm覺t覺r. Tanzimat d繹neminde de bir saz ad覺 olan rebab dan dolay覺 bu t羹r iirlere rebabi denmitir. Divan edebiyat覺nda gazel, ark覺; Halk edebiyat覺nda g羹zelleme t羹r羹ndeki koma, semai lirik iire girer.
Pastoral iir
Doa iirlerini, 癟obanlar覺n doadaki yaay覺lar覺n覺 anlatan iirlerdir. Doaya kar覺 bir sevgi, bir imrenme s繹z konusudur bunlarda. Eer air doa kar覺s覺ndaki duygulanmas覺n覺 anlat覺yorsa idil, bir 癟obanla kar覺l覺kl覺 konuuyormu gibi anlat覺rsa eglog ad覺n覺 al覺r
Satirik iir
Eletirici bir anlat覺m覺 olan iirlerdir. Bir kii, olay, durum, ineleyici s繹zlerle, alayl覺 ifadelerle eletirilir. Bunlarda didaktik 繹zellikler de g繹r羹ld羹羹nden, didaktik iir i癟inde de incelenebilir. Ancak a癟覺k bir eletiri olduundan ayr覺 bir s覺n覺fa al覺nmas覺 daha doru olur. Bu t羹r iirlere Divan edebiyat覺nda hiciv, Halk edebiyat覺nda talama, yeni edebiyat覺m覺zda ise yergi verilir.
Dramatik iir
Tiyatroda kullan覺lan iir t羹r羹d羹r. Eski Yunan edebiyat覺nda oyuncular覺n sahnede s繹yleyecekleri s繹zler iir haline getirilir ve onlara ezberletilirdi. Bu durum dram tiyatro t羹r羹n羹n ( 19. yy. ) 癟覺k覺覺na kadar s羹rer. Bundan sonra tiyatro metinleri d羹z yaz覺yla yaz覺lmaya balan覺r.
Dramatik iir harekete 癟evrilebilen iir t羹r羹d羹r. Balang覺癟ta trajedi ve kommedi olmak 羹zere iki t羹r olan bu iir t羹r羹 dram覺n eklenmesiyle 羹癟 kere 癟覺km覺t覺r.
Bizde dramatik iir t羹r羹ne 繹rnek verilmemitir. 羹nk羹 bizim Bat覺ya a癟覺ld覺覺m覺z d繹nemde ( Tanzimat ) Bat覺da da bu t羹r iirler yaz覺lm覺yordu; nesir kullan覺l覺yordu tiyatroda. Bizim tiyatrocular覺m覺z da tiyatro eserlerini bundan dolay覺 nesirle yazm覺lard覺r. Ancak nadirde olsa naz覺mla tiyatro yazan da olmutur. Abd羹lhak Hamit Tarhan gibi…
not:dramatik iir ilk繹retimde pek kullan覺lamaz!




Aaa Nazlanma ama Gel Yorum yaz