Bir ülkede veya bölgede bulunan insanların sayısına nüfus denir. Nüfusun niceliği, artış hızı, yaş grupları, doğum-ölüm, ortalama yaşam süresi, bağlılık oranı, cinsiyet durumu, okur-yazarlık kentleşme vb. nüfusun yapısını oluşturan temel taşlardır.
Günümüz nüfus Yapısının özelliklerini ifade ederken, bu ifadelerin daha önceki sayım yılları ile ayrıca diğer kıta ve ülkelerle mukayese edilmesi, nüfusumuzun karakteristik özelliklerini tanıtmada bize yardımcı olacaktır .
1.1. Cumhuriyetten Önce Nüfusun Durumu
Türkiye tarihinin baÅŸlangıcı olarak kabul edilen 1071 tarihinden ‘baÅŸlayarak hatta bu tarihten evvel, doÄŸudan boylar halinde ülkemize sokulan göç dalgaları Anadolu’yu bir yerleÅŸme alanı haline getirmiÅŸtir. Bu yerleÅŸme: dolayısı ile nüfuslanma, DoÄŸu Anadolu’dan baÅŸlayarak kademeli bir ÅŸekilde batıya doÄŸru yüzyıllarca devam etmiÅŸtir. Bu devirdeki nüfusumuz fetihler ve doÄŸudan gelen göçlerin de etkisiyle sürekli çoÄŸalmış, 18. asırda (Gerileme Devrinde) fethedilen toprakların tekrar kaybedilmesine baÄŸlı olarak, hem nüfusumuz azalmaya baÅŸlamış, hem de tekrar doÄŸuya doÄŸru hareketlenmiÅŸtir. Bu nüfus akımı (Balkanlardan Anadoluya) günümüze kadar devam edegelmiÅŸtir.
Selçuklular ve Beylikler dönemine ait nüfusumuzun Nicel ve Nitelik yönleri pek bilinmemektedir.
Osmanlılar devrinde, bugünkü anlamda nüfusumuzun sosyo-ekonomik yönleri en ince ayrıntısına kadar incelenmemiÅŸ, dolayısıyla periyodik nüfus sayımlan yapılamamıştır. Bununla birlikte bazı demografik bilgilere rastlayabiliriz. Ömer Lütfi Barkan; 1445 yılından bu yana 30-40 yıl aralıklarla nüfus ve arazi tahminlerinin yapıldığını ve bunların zamanın birer istatistik kütüğü özelliÄŸini gösterdiÄŸini ve bu defterler incelendiÄŸinde; 1520-1530 yılları arasında Mısır, Irak, Tuna nehri ve öteki Avrupa toprakları hariç nüfusumuzun 11.3 milyon olduÄŸunu ifade etmektedir. ReÅŸat Aktan’a göre ise aynı dönemde nüfusun 60 milyon olduÄŸu ifade edilmektedir.
Osmanlılar döneminde: 1831-1844-1856 ve 1878 yıllarında askerî ve vergi gücünün tespiti maksadı ile sayımlar yapılmış fakat yapılan bu sayımlar ya sınırlı alanları kapsamış veya sadece erkek nüfusu dikkate alınmıştır. Bu sebeple demografik ihtiyaçlar tam karşılanamadığı için genel olarak bilimsel bir anlam ifade etmemektedir. 1844′de nüfusun 36.5 milyon, 1884 yılında ise 28.9 milyon olduÄŸu Ö. Celal Åžart, tarafından ifade edilmektedir .
1.2. Cumhuriyet Döneminde Nüfus Artışı Ve Hızı
Ãœlkemizde ilmî esaslara göre nüfus sayımları ilk defa Cumhuriyet döneminde yapılmıştır. Türkiye’de ilk nüfus sayımı 1927 yılında, ikincisi 1935 yılında ve diÄŸer sayımlar ise her beÅŸ yılda bir olmak üzere kanun gereÄŸi yapılmaktadır. 1990 yılındaki sayımdan sonraki sayımların her on yılda bir yapılacağı kanun hükmüne baÄŸlanmıştır.
Yıl Nüfus Artış (%0)
1927 13.648.200
1935 16.158.000 21
1940 17.820.900 19
1945 18.790.200 10.
1950 20.947.200 22
1955 24.754.800 28
1960 27.754.800 28
1965 31.391400 25
1970 35.605.100 25
1975 40.347.700 25
1980 44.734.900 20
1985 50.664.400 25
1990 56.473.035 21
1997 62.865.574 15