Araştırdığınız gezegenlerin özellikleri nelerdir?

6.sınıf MEB Yayınları Fen Bilimleri Dersi 1. Ünite Güneş Sistemi ve Tutulmalar sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Araştırdığınız gezegenlerin özellikleri nelerdir? (sayfa 23)

Güneş’in etrafında dolanan gök cisimleridir gezegenler. Güneş’in etrafında aynı yörüngede dolanırlar. Kendi eksenleri etrafında dönme hareketi yaparlar. Güneş’e farklı uzaklıklarda ve farklı büyüklüklerde sekiz gezegen bulunur. Güneş’e uzaklıklarına göre: MERKÜR-VENÜS-DÜNYA-MARS-JÜPİTER-SATÜRN-URANÜS-NEPTÜN. Gezegenlerin etrafında uydu adını verdiğimiz gök cisimleri dolanır.

Gezegenleri iç gezegenler ve dış gezegenler olmak üzere iki gruba ayırırız.

İç gezegenler(karasal): MERKÜR-VENÜS-DÜNYA-MARS yörüngeleri arası mesafeler kısadır.

Dış gezegenler (gazsal): JÜPİTER-SATÜRN-URANÜS-NEPTÜN yörüngeler arası mesafeler uzaktır.

  • Gezegenler arası benzerlik ve farklılıklar nelerdir?

Gezegenlerin benzerlikleri:

Güneşin etrafında belli bir yörüngede dolanırlar.

Güneşten alınan ışığı yansıtırlar.

Yıldız patlamalarından meydana gelmişlerdir.

Yıldızlardan küçük gök cisimleridir.

Güneş etrafında dolanma kendi etraflarında dönme hareketi yaparlar.

Gezegenlerin farklılıkları:

Atmosfer özellikleri birbirinden farklıdır.

Uydu sayıları farklılık gösterir.

Güneş’e olan mesafeleri faklıdır.

Çevrelerini saran kuşakları birbirinden farklıdır.

Yüzey sıcaklıkları farklılık gösterir.

Evren sadece bu gördüklerimizle mi sınırlı mıdır yoksa bunların dışında gök cisimleri var mıdır?

6.sınıf MEB Yayınları Fen Bilimleri Dersi 1. Ünite Güneş Sistemi ve Tutulmalar sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Bulutsuz bir gecede çıplak gözle gökyüzünü incelediğimizde Ay, yıldız ve gezegenleri görürüz. Acaba evren sadece bu gördüklerimizle mi sınırlı mıdır yoksa bunların dışında gök cisimleri var mıdır?

Uzayda bulunan cisimlerin her birine GÖK CİSMİ denir. Güneş bir gök cismidir. Dünya, Ay ve yıldızlarda gök cismidir.

Güneş’in etrafında belirli bir yörüngede dolanan gök cisimlerine GEZEGEN denir. Merkür, Venüs, Dünya, Mars Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün. Mars ve Jüpiter arasında dolanan kaya ve metal parçalarına ASTEROİT denir. Gezegenlerin etrafında dolanan gök cisimlerine UYDU adı verilir. Yıldız ve gezegenlerden küçük gezegenlerin arasında hareket eden katı gök cisimlerine GÖKTAŞI adı verilir. Dünya atmosferine girdiğinde METEOR adını alır.

Topun depoda kendi kendine şişmesini sağlayan nedir?

5.sınıf MEB Yayınları Fen Bilimleri Dersi 4. Ünite MADDE VE DEĞİŞİM 4. Bölüm Isı Maddeleri Etkiler sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Selim evlerinin deposunda bulunan futbol topunu almaya gittiğinde topun sönüp şeklinin değiştiğini gördü. Çok şaşırdı. Topu alıp odasına götürdü. Sobanın yanına bıraktığı topun bir süre sonra şişip eski haline döndüğünü gördü. Topun depoda kendi kendine şişmesini sağlayan nedir? (sayfa 148)

İstisnalar hariç ısı alarak sıcaklığı artan maddelerin boyutları yani hacimleri artar. Bu olaya genleşme denir. Isı vererek sıcaklığı azalan maddelerin ise boyutları yani hacimleri azalır. Buna da büzülme adı verilir. Depoda bulunan top ısı vermiş ve hacmi küçülerek büzülmüştür. Sobanın yanına getirilen büzülmüş top ısındığında ise hacmi artarak genleşip eski haline dönmüştür.

Sütün sıcaklığının azalma sebebi ne olabilir?

5.sınıf MEB Yayınları Fen Bilimleri Dersi 4. Ünite MADDE VE DEĞİŞİM 3. Bölüm Isı ve Sıcaklık sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Oğuz bebek acıkmıştı. Babası ona süt ısıtıp biberona doldurdu. Tam Oğuz bebeğe içirecekti ki biberondaki sütün çok sıcak olduğunu fark etti. Sütü Oğuz’a içirmeden önce soğutması gerekiyordu. Bunun için bir kabın yarısını soğuk suyla doldurdu. Biberonu kabın içine bıraktı. 2 dakika sonra baktığında biberondaki süt içilebilecek sıcaklığa ulaşmıştı. Sütün sıcaklığının azalma sebebi ne olabilir? (sayfa 142)

Farklı sıcaklıktaki iki madde arasında enerji alışverişi olur buna ısı alışverişi denir. Isı alışverişi gerçekleştiğinde maddelerin sıcaklıkları değişir. Isı akışı her zaman sıcak olan maddeden soğuk olan maddeye doğru olur. Isı alışverişi iki maddenin sıcaklığı eşitlenene kadar devam eder. Oğuz’un babası sıcak olan biberonun içindeki sütün soğuması için daha soğuk bir suyun içine bırakınca biberondaki sütten soğuk suya ısı geçişi olur. Biberondaki süt soğurken kaptaki su ısınır.

Irmak ve Tuna’nın yaptığı ilk sıcaklık ölçümüyle ikinci sıcaklık ölçümü arasında nasıl bir ilişki olabilir?

5.sınıf MEB Yayınları Fen Bilimleri Dersi 4. Ünite Madde ve Değişim sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

GÖSTER KENDİNİ (sayfa 141)

Tuna ve Irmak fen bilimleri laboratuvarında öğretmenlerinin kontrolünde bir deney yapıyorlardı. Beherglasın içine koydukları saf bir sıvıyı ispirto ocağı üzerinde ısıttılar. Sıvı kaynamaya başladıktan sonra sıvının sıcaklığını ölçüp kaydettiler. Bu ölçümden 20 dakika sonra sıvının sıcaklığını tekrar ölçüp kaydettiler.

  • Yukarıdaki verilen metne göre aşağıdaki soruları cevaplandırınız. (sayfa 141)

1)Irmak ve Tuna’nın yaptığı ilk sıcaklık ölçümüyle ikinci sıcaklık ölçümü arasında nasıl bir ilişki olabilir? Tahmin ederek aşağıdaki sonuçlardan birini işaretleyiniz.

Kaynama noktası düşmüştür.

Kaynama noktası değişmemiştir.

Kaynama noktası yükselmiştir.

2)Birinci soruda işaretlediğiniz cevabın nedenini açıklayınız.

Sıvı haldeki maddenin ısı alarak gaz haline geçmesine buharlaşma denir. Buharlaşmanın en hızlı olduğu sıcaklık ise kaynama sıcaklığıdır. Saf maddelerin kaynama noktaları maddenin miktarına bağlı değildir. Madde miktarının değişmesi kaynama süresini değiştirir ama kaynama anındaki sıcaklık hep aynıdır. Ayrıca saf maddelerin kaynama süresince sıcaklığı sabit kalır. Kaynama anında ölçülen sıcaklık ile dakikalar geçtikten sonraki ölçülen sıcaklık aynı kalır.

Dondurmacının Özkan’a uzattığı dondurmanın hemen erimeye başlamasının nedeni ne olabilir?

5.sınıf MEB Yayınları Fen Bilimleri Dersi 4. Ünite Madde ve Değişim sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Dondurmacının Özkan’a uzattığı dondurma hemen erimeye başladığı halde Özkan’ın dondurmacıya uzattığı madeni para en sıcak havalarda bile erimez. Bu durumun sebebi ne olabilir? (sayfa 132)

Her maddenin kendine ait özellikleri vardır. Maddelerin kendine ait özelliklerine ayırt edici özellikler denir. Maddeler ısı aldığında erimeye başlar. Ancak her maddenin erimeye başlaması için alması gereken ısı miktarı birbirinden farklıdır. Maddenin erimesi için alması gereken ısı miktarındaki sıcaklığa erime noktası denir. Dondurmanın erime noktası düşük madeni paranın erime noktası yüksektir. Hava sıcaklığı dondurmanın erime sıcaklığına ulaşması için yeterli iken maddeni paranın erme sıcaklığına ulaşması için çok yüksek sıcaklıklar gereklidir.

Balık ve diğer suda yaşayan canlıların yüzeylerinin kaygan ve pürüzsüz olması onlara nasıl bir avantaj sağlar?

5.sınıf MEB Yayınları Fen Bilimleri Dersi 3. Ünite Kuvvetin Ölçülmesi Ve Sürtünme sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Balık ve diğer suda yaşayan canlıların yüzeylerinin kaygan ve pürüzsüz olması onlara nasıl bir avantaj sağlar?

Suda yaşayan balıkların ve diğer canlıların kaygan ve pürüzsüz bir yüzeye sahip olmaları onlar ile su arsıdaki sürtünme kuvvetinin azalmasını sağlar. Böylece balıklar su içinde rahatça daha az enerji harcayarak hareket edebilirler.

  • Özdeş kutuları taşıyan paraşütler aynı anda, aynı yükseklikte açılmıştır. Buna göre K,L,M paraşütlerinin yere düşme sürelerini büyükten küçüğe doğru sıralayınız.

K,L,M paraşütlerinin yere düşme sürelerini büyükten küçüğe doğru: M, L, K şeklinde olur.

Yükler özdeş olduğu için yere düşme sürelerini havanın uyguladığı sürtünme kuvveti belirleyecektir. M kutusunun paraşütü en büyük olduğu için en çok sürtünme kuvveti M kutusuna uygulanır ve en uzun düşme süresi M kutusunun olacaktır.

Yağmur damlaları yeryüzüne sürekli hızlanarak düşseydi ne olurdu? Bunu engelleyen ne olabilir?

5.sınıf MEB Yayınları Fen Bilimleri Dersi 3. Ünite Kuvvetin Ölçülmesi Ve Sürtünme sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Yağmur damlaları yeryüzüne sürekli hızlanarak düşseydi ne olurdu? Bunu engelleyen ne olabilir?

Yağmur damlaları sürekli olarak hızlanarak yeryüzüne düşseydi düştüğü yerlerde ağır hasarlara sebep olurlardı. Yağmur damlacıkları ile hava arasındaki sürtünme kuvveti nedeni ile yağmur damlacıklarının sürekli olarak hızlanması kesilmiş olur.

Yağmur damlacıkları büyüdükçe suyun yüzey gerilimi sebebiyle küresel bir şekil almaya başlarlar. Su damlacığı ile hava molekülleri arasındaki sürtünme kuvvetti etkisi ile damlacığı alt kısmı küresel şeklini kaybeder ve düzleşmeye başlar. Hava sürtünmesin sebep olduğu şekil değişikliği nedeniyle yağmur damlacıkları dağılır ve daha küçük yağmur damlacıkları oluşur. Damlaların yere düşme hızı büyüklükleri ile doğrudan ilişkilidir. Yer çekimi etkisi ile damlacıklar yere doğru düşerken, üzerlerine etki eden yerçekimi kuvveti ile hava moleküllerinin oluşturduğu sürtünme kuvveti dengelendiğinde damlacıklar sabit bir hızla hareket etmeye başlarlar. Yaklaşık olarak 5 milimetre çapındaki bir yağmur damlası saniyede yaklaşık olarak 10 metre hızla başka bir deyişle saatte 36 kilometre hızla hareket etmiş olur.

Gök taşları Dünya’mıza doğru düşerken birden alev alıp yanmaya başlar, bu durumun sebebi ne olabilir?

5.sınıf MEB Yayınları Fen Bilimleri Dersi 3. Ünite Kuvvetin Ölçülmesi Ve Sürtünme sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Gök taşları Dünya’mıza doğru düşerken birden alev alıp yanmaya başlar, bu durumun sebebi ne olabilir?

Dünyamız çeşitli gazlardan oluşan atmosfer adı verilen bir tabakası ile sarılı durumdadır. Dünya’mıza doğru düşerken gök taşları atmosfere girdiğinde karşılaştığı hava direnci- sürtünme etkisi ile ısınmaya başlar ve bir süre sonra da alev alıp yanar. Gök taşları saniyede 11-72 km ile değişen hızlarda Dünya atmosferine girerler ve hava sürtünme etkisi ile oluşan ısı sonucu yanmaya başlarlar.

Yüzüğü çıkarabilmeleri için Azra ve Öyküye ne tavsiye edersiniz?

5.sınıf MEB Yayınları Fen Bilimleri Dersi 3. Ünite Kuvvetin Ölçülmesi ve Sürtünme sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

Göster Kendini (sayfa 106)

A)Yüzüğü çıkarabilmeleri için Azra ve Öyküye ne tavsiye edersiniz?

– Azra’nın yüzüğü çıkarabilmesi için parmağını daha kaygan hale getirmesi gerekir. Daha kaygan hale geldiğinde hareket kolaylaşır. Eğer parmağına yağ veya krem sürerse sürtünme kuvvetini en aza indirerek yüzüğün kolayca kayması sağlanabilir. Sürtünmenin azalması hareketi kolaylaştırır.

B)Ahmet paspasın kaymaması için evdeki malzemelerden kaydırmayan bir yüzey yapmak istedi. Ahmet’e bu konuda ne önerirsiniz?

– Paspas ile zemin arasındaki sürtünme kuvveti az olduğu için paspas sürekli kaymaktadır. Paspas ile zemin arasındaki sürtünmeyi arttıracak olursak paspasın kaymasına engel olmuş oluruz. Bunun için de paspas altına pürüzlü plastik serebiliriz. Paspasın altı tırtırlı hale getirilebilir. Paspasın altına silikon yaparak da kaymasına engel olmuş olur.

GÖSTER KENDİNİ (sayfa 109)

  • Ayakkabı beton zeminde çekilerek hareket ettiriliyor. Ayakkabının daha kolay hareket etmesi için ayakkabıda veya zeminde ne gibi değişiklikler yapılabilir?

– Ayakkabı ile beton yüzey birbiri ile temas halindedir. Beton zemin ayakkabıya hareketinin tersi yönünde sürtünme kuvveti uygular. Uygulanan bu sürtünme kuvveti ayakkabının hareketini zorlaştırır. Beton zemin ne kadar kaygan veya pürüzsüz olursa sürtünme kuvveti azalır ayakkabının hareketi kolaylaşır. Beton zemin üzerine daha pürüzsüz bir plastik paspas serilebilir veya beton zemin yağlanırsa daha kaygan olur ve hareketi kolaylaşır. Ayrıca beton zemin üzerine cam parçası konulduğunda da hareket hızlanır. Beton üzerine sabun sürmek de işe yarayabilir.