İlk yardımın önemini anlatan bilgilendirici bir metin yazınız.

5.sınıf Türkçe ANITTEPE YAYINCILIK dersi için verilen 6. TEMA SAĞLIK VE SPOR Çitlembik etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • İlk yardımın önemini anlatan bilgilendirici bir metin yazınız.

İlk Yardım Öğren, Hayat Kurtar

Yaşamı tehlikeye düşüren her hangi bir kaza veya durum karşısında olay yerinde, ilaç kullanmaksızın mevcut araç ve gereçler ile sağlık görevlileri tarafından tıbbi yardımı sağlanıncaya kadar, mevcut durumun daha da kötüye gitmesinin önlenmesi veya hayatın kurtarılması amacıyla yapılan uygulamalara ilk yardım denilir.

Eğitimli ve sertifikalı bir ilk yardımcı tarafından yapılan ilk müdahaleler yaralının veya kaz zedenin yaşamı için son derece önemlidir. Çünkü hemen kaza sonrası yapılan kanamayı durdurma, solunum yollarını açma, çevredeki tehlikeli şeyleri veya yaralıyı tehlike bölgesinden uzaklaştırma hayat kurtarır.

İlk yardımın temel amacı sağlık ekiplerine haber verip, onlar gelinceye kadar yaralının veya kaza zedenin hayatı korumak, olay sonrası oluşabilecek zararları önlemek ve iyileşmeyi sağlayacak veya hızlandıracak uygulamalar yapmaktır. İlk yardımda, solunum veya dolaşım durmuş ise bunları harekete geçirmek çok önemlidir. Solunumu veya dolaşımı durmuş bir kişi dakikalar içinde yaşamını yitirebilir. Bu nedenle doğru yapılan ilk yardım hayat kurtarır.

Olay yerinde hasta veya kazazedeye hızlı ancak sakin ve bilinçli bir müdahale edilmelidir. Hastanın durumu değerlendirilmeli, tehlike oluşturuyor ve gerekli ise bulunduğu yerden başka bir yer alınmalıdır. İlk yardım bilinmiyorsa kesinlikle yaralıya müdahale edilmemeli ve hareket ettirilmemelidir. Bilinçli yapılan bir müdahale yaralının hayatını kurtarabileceği gibi bilinçsiz yapılan bir müdahalenin yaralının yaşamına son verebileceği asla unutulmamalıdır.

Yukarıdaki kelimeler ünlü ile başlayan ek aldığında ya da başka bir kelime ile birleştiğinde kelimelerde nasıl bir değişiklik olmuştur?

5.sınıf Türkçe ANITTEPE YAYINCILIK dersi için verilen 6. TEMA SAĞLIK VE SPOR Çitlembik etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Aşağıdaki kelimeleri inceleyiniz.

his + etmek → hissetmek
af + etmek → affetmek
hak + ı → hakkı

  • Yukarıdaki kelimeler ünlü ile başlayan ek aldığında ya da başka bir kelime ile birleştiğinde kelimelerde nasıl bir değişiklik olmuştur?

– Kelimelerde “Ünsüz türemesi” meydana gelmiştir.

  • Aşağıdaki cümlelerde ünsüz türemesinin olduğu kelimelerin altını çiziniz. Ünsüz türemesine örnek kelimeler:

– Davanın reddine karar verildi.

– Konuşmak benim en doğal hakkım.

– Alın teriyle kazanmanın hazzını anlatamam.

– Beni ikizin zannettiler.

– Bu hissi daha önce hiç yaşamamıştım.

Bu kamu spotu reklamının içeriği ne ile ilgili olabilir? Antibiyotik kullanımı ile bilgili kamu spotu.

5.sınıf Türkçe ANITTEPE YAYINCILIK dersi için verilen 6. TEMA SAĞLIK VE SPOR Çitlembik etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Aşağıdaki görseli inceleyiniz. Bu kamu spotu reklamının içeriği ne ile ilgili olabilir? Antibiyotik kullanımı ile bilgili kamu spotu.

Reklam afişinde “Antibiyotikte değil sağlığınızda ısrarcı olun” yazısı ve elinde antibiyotik ilacı bulunan bir doktor görünmektedir. Bu kamu spotu reklamı: gereksiz yere ilaç kullanılması gerektiği, doktordan ısrarla antibiyotik yazmaları istenmemesi gerektiği ile ilgili olabilir. Bu reklam “bilinçsiz ilaç kullanımının önüne geçme” ile ilgili olabilir.

  • “http://www.sggm.saglik.gov.tr/TR,13138/akilci-antibiyotik-kullanimi-kamu-spotuizlemek-icin-tiklayiniz.html” internet adresinden reklam videosunu izleyiniz. Reklamın verdiği mesaj nedir? Ödevdeki link çalışmadığı için kamu spotuna bu link üzerinden ulaşabilirsiniz. https://www.youtube.com/watch?v=WeWVddaBdrg Akılcı Antibiyotik Kullanımı Kamu Spotu

Reklamda her hangi ufak bir rahatsızlıkta veya öksürükte evde bulunan antibiyotiklerden kullanmaya çalışan kişiler görülüyor. Reklamda Antibiyotiğin gereksiz ve yanlış kullanımının sağlığa zarar vereceği anlatılmaktadır. Antibiyotikler sadece doktorlar tarafından yazıldığında kullanılmalıdır. Gereksiz yere doktordan antibiyotik yazması istenmemelidir.

  • Bu reklamın topluma yararları nelerdir? Açıklayınız.

Akılcı ve bilinçli ilaç kullanımı ile hem sağlığımızı korumuş oluruz, hem de gereksiz yere masraf yapamamış oluruz. Çünkü gereksiz antibiyotik kullanımı sağlığımızı riske atabilir. Bağışıklık sistemimizi zayıflatabilir. Akılcı ilaç kullanımı ile daha sağlıklı bir toplum oluruz. İlaçlar için gereksiz yere masraflar yapılamadığı için devletin kasasından daha az para çıkar. Devlet elimde kalan para ile daha iyi hizmetler sunabilir.

Çitlembik metnini özetleyiniz.

5.sınıf Türkçe ANITTEPE YAYINCILIK dersi için verilen 6. TEMA SAĞLIK VE SPOR Çitlembik etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Metni okurken işaretlediğiniz bölümlerden hareketle metni defterinize özetleyiniz. 

Yazar, abisi Süleyman ve onun arkadaşı Hasan ile birlikte çitlembik toplamak için yerleşim yerinden uzaktaki bir tarlanın içinde olan çıtlık ağacına giderler. Süleyman meyveleri toplamak için ağaca çıkar. Onun bastığı dalın ince olduğunu düşünen Hasan ve kardeşi Süleyman’ı uyarmaya çalışırlar. Ancak Süleyman bu uyarılara aldırış etmez ve dalın sağlam olduğunu göstermek için dalı ayağı ile sallamaya başlar ve dal kırılır. Süleyman yeni sürülmüş tarlanın yumuşak toprağına düştüğü için başta bir şeyi yok sanırlar. Ancak sonradan baldır kemiğinin göründüğünü ve kanama olduğunu fark ederler.

Kanamayı durdurmak ve yarayı bağlamak için ip, tel gibi bir şey bulabilmek için etrafa bakınırlar ama bulmazlar. Yazar’ın gömleğinin kollarını taş yardımıyla kopartırlar ve çevirerek onu ip haline getirirler. Yarayı, bacağının üst kısmından bağlarlar ve bir dal yardımıyla ipi döndürüp sıkarak “Turnike” uygulaması yaparlar. Onu kucaklarında taşıyarak zorluklar içinde hastaneye yetiştirirler. Doktor, onların yaptığı bu uygulamanın çok yerinde bir uygulama olduğunu söyler onları tebrik eder. Süleyman, hayatını kurtardıkları için kardeşine ve arkadaşı Hasan’a teşekkür eder.

Turnike kelimesi size neyi çağrıştırıyor?

5.sınıf Türkçe ANITTEPE YAYINCILIK dersi için verilen 6. TEMA SAĞLIK VE SPOR Çitlembik etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Turnike kelimesi size neyi çağrıştırıyor?

Genellikle işyerlerinin kapılarında olan ve bir kart veya çip okutularak geçilen kapı benzeri düzenekleri çağrıştırıyor.

  • Okuduğunuz metinde yapılan ilk yardım bir turnike midir? Sebebiyle açıklayınız.

Metinde Hasan ve yazar’ın yarayı bağlama ve bir dal yardımı ile sıkma şekli turnikedir.

  • Videoyu izlerken dikkatinizi en çok çeken bölümü yazınız.

Turnike yapıldıktan sonra hastanın görülebilecek bir yerine ruj ile T harfi yazılarak turnike yapıldığını belirtilmesi. Çünkü yapılan turnike kan dolaşımını engellediği için belirli bir süre sonra gevşetilip yeniden uygulanması gerekir. Yoksa bu uygulama uzuv kaybına sebep olabilir.

  • Metinden “sevinç, mutluluk” duygularını ifade eden iki cümle yazınız.

– Ağabeyime sarılıp deliler gibi yanaklarından öpüyorum.

– Hiç unutmayacağım. Teşekkür ederim. Beni siz kurtardınız.

– Birlikte başardık, diye düşünüyorum. Birlikte başardık.

Süleyman niçin ağaca çıkmıştır?

5.sınıf Türkçe ANITTEPE YAYINCILIK dersi için verilen 6. TEMA SAĞLIK VE SPOR Çitlembik etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

1.Süleyman niçin ağaca çıkmıştır?

– Süleyman, Çıtlık ağacının meyvelerini toplamak için ağaca çıkmıştır.

2.Hasan, Süleyman’ı nasıl uyarmıştır?

Süleyman’ın baatığı dalın ince olduğunu ve kırılabileceğini düşündüğü için “Süleyman, bastığın dala dikkat et!” diyerek uyarmıştır.

3.Süleyman ağaçtan niçin düşmüştür?

– Süleyman, bastığı ince dalın sağlamlığını göstermek için dalı ayağı ile sallamaya başlaması sonucu dal kırılmış ve ağaçtan düşmüştür.

4.Süleyman’a Hasan ve yazar nasıl müdahale etmiştir?

– Hasan ve yazar, Kanamayı durdurmak için yarayı bağlayacak bir ip bulamadıklarında yazarın gömleğinin kollarını döndürerek ip haline getirmişler ve bacağın üst kısmından bağlamışlardır.

5.Doktorun “Yarayı kalp seviyesinin üstünde tutup taşısalarmış doktor diploması bile hak edeceklermiş.” ifadesiyle anlatmak istediği nedir?

– Doktor, Hasan ve yazar’ın yarayı bağlama şekillerinin çok yerinde bir uygulama olduğunu anlatmak istemiştir.

6.Süleyman, Hasan ve yazara niçin teşekkür ediyor? Siz böyle bir durum karşısında neler düşünürdünüz?

– Süleyman, hayatını kurtardıkları için onlara teşekkür ediyor. Birinin hayatını kurtardığım için kendimle gurur duyardım ve çok mutlu hissederdim.

Budamak, umursamak, hak etmek ne demek?

5.sınıf Türkçe ANITTEPE YAYINCILIK dersi için verilen 6. TEMA SAĞLIK VE SPOR Çitlembik etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Okuduğunuz metinde geçen bazı kelimeler ve kelimelerin anlamları verilmiştir. Bu kelimeleri, anlamlarıyla eşleştiriniz. Budamak, umursamak, hak etmek ne demek?

Budamak ne demek: Daha çok ürün almak veya düzgün bir biçim vermek amacıyla ağaç, asma vb.nin dallarını kesmek, kısaltmak.

Umursamak ne demek:  Aldırış etmek, önem vermek.

Hak etmek ne demek: Bir emek karşılığı hakkı olan şeyi elde etmek, hak kazanmak.

Serum ne demek: Hücre yenilenmesini hızlandıran, deriyi besleyen, su kaybını, cildin solunumunu ve doğal savunmasını kuvvetlendiren sıvı.

Olgunlaşmak ne demek: Olgun duruma gelmek.

İlk yardımın önemli olduğunu düşünüyor musunuz?

5.sınıf Türkçe ANITTEPE YAYINCILIK dersi için verilen 6. TEMA SAĞLIK VE SPOR Çitlembik Bir Sonraki Derse Hazırlık sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • İlk yardımın önemli olduğunu düşünüyor musunuz? Neden?

Adından da anlaşıldığı üzere İlk yardım hayati tehlike içeren bir kaza ve durum karşısında ilk yapılan müdahaleleri tanımladığı için çok önemlidir. Tıbbı yardım ve Ambulans çağrılması, kaza zedelerin durumlarının kötüleşmesinin önlenmesi, mümkünse iyileşmelerini hızlandıracak uygulamalar yapılması belki de onların hayatlarının kurtulmasını sağlayacaktır. Ama ilk yardımın bilinçli kişiler ve bu konuda eğitim- sertifika almış kişiler tarafından yapılaması gerekir. Örneğin hayati tehlikesi olmayan bir kişi gerekmedikçe sağlık ekipleri gelinceye kadar araçta kıpırdatılmadan beklemesi gerekirken, onu kurtarmak isteyen bilinçsiz kişiler kaza zedenin hayatına mal olabilecek korkunç hatalar yapabiliyorlar. Bunun için ilk yardım sadece eğitim- sertifika almış kişiler tarafından yapılmalıdır.

İlk yardım ile ilgili araştırma yapınız.

5.sınıf Türkçe ANITTEPE YAYINCILIK dersi için verilen 6. TEMA SAĞLIK VE SPOR Çitlembik Bir Sonraki Derse Hazırlık sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • İlk yardım ile ilgili araştırma yapınız.

Yaşamı tehlikeye düşüren her hangi bir kaza veya durum karşısında olay yerinde, ilaç kullanmaksızın mevcut araç ve gereçler ile sağlık görevlileri tarafından tıbbi yardımı sağlanıncaya kadar, mevcut durumun daha da kötüye gitmesinin önlenmesi veya hayatın kurtarılması amacıyla yapılan uygulamalara ilk yardım denilir.

Temel ilk yardım uygulamaları 4 aşamadan oluşur ve buna “Hayat Kurtarma Zinciri” adı verilir.

  • Sağlık Kuruluşlarına Haber Verilmesi
  • Olay Yerinde Temel Yaşam Desteği
  • Ambulans Ekibi Müdahalesi
  • Hastane Acil Servisi Müdahalesi

 

Sağlık ekipleri gelinceye kadar, hasta veya yaralıya olay yerinde il müdahaleyi tıbbi araç ve gereç aranmaksızın mevcut araç ve gereçlerle ilaçsız uygulamaları yapan, ilk yardım konusunda eğitim ve sertifika almış kişilere ilk yardımcı denilir. Bir ilk yardımcının öncelikli amaçları aşağıdaki şekilde sıralanabilir:

– Olay yerinin ve Hasta/yaralının emniyetini sağlamak,

– Hasta veya yaralının yaşamsal fonksiyonlarının sürmesini sağlamak,

– Mevcut durumunun daha da kötüye gitmesine engel olmak,

– Hasta veya yaralının iyileştirmesini kolaylaştıracak uygulamalar yapmak.

 

Tüm bunların sağlanabilmesi için “İlk Yardım Temel Uygulamaları” yerine getirilmelidir.

1.Koruma:

– İlk yardımcı mümkünse çevresindeki kişileri de yönlendirerek olay yerinde olası tehlikeleri belirleyerek güvenli bir çevre oluşturmaktır.

– Kazaya uğrayan araç mümkünse güvenli bir alana alınmalıdır.

– Olay yeri görünebilir biçimde işaretlenmelidir.

– Meraklı kişiler olay yerinden uzaklaştırılmalıdır.

– Kazaya uğrayan aracın kontak anahtarı kapatılmalıdır.

– Sigara içilmemelidir ve içilmesine izin verilmemelidir.

– Gaz varlığı söz konusu ise; zehirlenmelerin önlenmesi için gerekli önlemler alınmalıdır.

– Gaz tüpünün vanası kapatılmalıdır, ortam havalandırılmalıdır.

– Kıvılcım oluşturacak ışıklandırma veya çağrı araçlarını kullanımına izin verilmemelidir.

– Hasta veya yaralılar gerekmedikçe yerlerinden kımıldatılmamalıdır.

– Hasta veya yaralılar yaşam bulguları yönünden belirli aralıklarla mutlaka değerlendirilmelidir.

– Kanamalı durumlarda mutlaka Hepatit B, C, HIV/AİDS gibi hastalıklara karşı korunmak için eldiven giyilmelidir.

 

2.Bildirme:

– En hızlı şekilde gerekli yardım kuruluşlarına ( 112 )  haber verilmesidir.

– 112 arandığında kesin yer ve adres, kim, hangi numaradan arıyor, olayın tanımı, hasta ya da yaralı sayısı, durumu, nasıl bir yardım aldıkları açıklanmalıdır.

 

3.Kurtarma:

– Olay yerinde hasta yaralılara müdahale; hızlı ancak sakin ve bilinçli bir şekilde yapılmalıdır.

– Hasta/yaralının durumunun değerlendirilmesine bağlı olarak ilk yardım yapılmalıdır.

– Eğer ilk yardım bilinmiyorsa asla hasta/yaralıya dokunulmamalı ve kımıldatılmamalıdır.

 

İlk yardımcının müdahalede yapması gerekenler:

– Hasta/yaralının durumunu değerlendirmek

– Hasta/yaralının korku ve endişelerini gidermek,

– Hasta/yaralıya müdahalede yardımcı olacak kişileri organize etmek,

– Hasta/yaralının durumunun ağırlaşmasını engellemek için gerekli müdahalede bulunmak,

– Kanama, kırık, çıkık ve burkulma vb. durumlarda yerinde müdahale etmek.

– Hasta/yaralının yarasını görmesine izin vermemek,

– Hasta/yaralıları hareket ettirmeden müdahale yapmak,

– Hasta/yaralıların en uygun yöntemlerle en yakın sağlık kuruluşuna sevkini sağlamak (112),

– Ancak herhangi bir tehlike yok ise hasta ya da yaralı yerinden kımıldatılmamalıdır.

 

Kaynak: http://www.ilkyardim.org.tr/hayat-kurtarma-zinciri.html

Nasrettin Hoca fıkrasını sağlığın önemini vurgulayacak şekilde tamamlayınız.

5.sınıf Türkçe ANITTEPE YAYINCILIK dersi için verilen 6. TEMA SAĞLIK VE SPOR Karagöz Kibarlık Öğreniyor etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Aşağıda giriş kısmı verilen Nasrettin Hoca fıkrasını sağlığın önemini vurgulayacak şekilde tamamlayınız.

Nasrettin Hoca bir sabah kalkmış bakmış ki her yer bembeyaz. Daha önce hiç kar görmeyen Nasrettin Hoca, karı pamuk sanmış. Heyecanla hanımını uyandırmış. Kalk da yorganı yastığı getir, her yer pamukla kaplanmış; yastığı, yorganı dolduralım, demiş. Nasrettin Hoca’nın hanımı da Hoca gibi karın ne olduğunu bilmiyormuş.

Bedava pamuk bulmanın sevinci ile bir yastık daha, bir yorgan daha derken akşam olmuş. Hoca, yorgan ve yastıkları taşımak için yerden kalktığında bir bakmış üstü başı sırılsıklammış. Bedava pamuğun sevinci ile üşüdüğünü de hiç hissetmemiş. Gece olunca Hoca’yı bir titreme almış, derken öksürük başlamış. Sabah olunca karşısında boş yorgan ve yastık kılıflarını gören Hoca, bu beyaz şeyin pamuk olmadığını anlamış. Bir işi yaparken kârını, zararını değil de sağlığını düşünmesi gerektiğini öğrenmiş. Nasrettin Hoca, “kâr edelim derken ettik hepten ettik zarar” demiş. Bunu duyan hanımı; bu beyaz şeyin adını kâr koymuş. Gel zaman git zaman “kâr”ın şapkası da düşmüş alsana bir zarar daha, bizim bilgimiz “kar” halini almış 🙂