Robotların Efendisi Cezeri Metninin konusu ve ana fikri nedir?

4.sınıf Türkçe dersi için verilen 4. TEMA BİLİM VE TEKNOLOJİ Robotların Efendisi: Cezeri etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Robotların Efendisi Cezeri Metninin konusunu ve ana fikrini belirleyiniz.

KONU: Müslüman bilim insanı Cizreli Cezeri
ANA FİKİR: Cezeri zekası ve azmi sayesinde suyun, rüzgârın ve hayvanların gücünden yararlanarak çağının çok ötesinde icatlara yapmamayı başarmıştır.

  • Metni koyu yazılı kelimeleri dikkate alarak tekrar okuyunuz. Bu kelimeler, anlatılanların daha iyi anlaşılmasını sağlamış mı? Açıklayınız. Bu ifadelerden ikisini birer cümlede kullanınız.

Metinde koyu yazılan “aynı zamanda”, “Çünkü”,” Bunun için”, “Bu nedenle” kelimeleri cümleye kattığı neden-sonuç ilişkisi ile anlatılanların daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır.

Cümlelerim:

– Okula geç kaldım. Çünkü uyuya kalmışım.

– Sinemada mısır çok pahalı. Bunun için evde hazırlayıp götürdük.

Robotların Efendisi Cezeri Metni ile ilgili iki soru yazıp cevaplayınız.

4.sınıf Türkçe dersi için verilen 4. TEMA BİLİM VE TEKNOLOJİ Robotların Efendisi: Cezeri etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Robotların Efendisi Cezeri Metni ile ilgili iki soru yazıp cevaplayınız.

1.Cezeri’nin yaptığı robotu n özelliği neydi?

– Cezeri’nin sultana hediye etmek için yaptığı robot kendi kendine hareket ediyordu.

2.Cezeri’nin icatlarını anlattığı kitabın özelliği nedir?

– Cezeri kitabında sadece icatlarını anlatmamış, icatlarının çizimlerini de yapmıştır.

Cezeri, elektriğin olmadığı dönemde icatlarını nelerin gücünden faydalanarak yapmıştır?

4.sınıf Türkçe dersi için verilen 4. TEMA BİLİM VE TEKNOLOJİ Robotların Efendisi: Cezeri etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

1.Cezeri kimdir?

Günümüzden yaklaşık olarak 800 yıl önce yaşamış, bilgisayar ve robot teknolojilerinin temellerinin oluşmasını sağlayan Müslüman bilim adamıdır.

2.Cezeri, elektriğin olmadığı dönemde icatlarını nelerin gücünden faydalanarak yapmıştır?
Cezeri su, rüzgâr ve hayvan gücünü kullanarak mekanik parçalarla çalışan makineler yapmıştır.

3.Sultan, Cezeri’nin icatlarını görünce ondan ne yapmasını istemiştir?
Artuklu Sultanı Cezeri’den icatlarını yazarak kitap haline getirmesini istemiştir.

4.Cezeri’ nin icat ettiği su kaldırma makinesi nasıl çalışıyor?
Su kaldırma makinesinin çalışma prensibi; Bir at ya da eşek, dişlileri döndürüyor, dişlilerin hareket ettirdiği kovalar sırayla suya girip çıkıyor, su dolan kovalar yukarı çıktığında içindeki suyu boşaltıp tekrar aşağı iniyordu.

Tablet, mekanik, İstifade, Piston ne demek?

4.sınıf Türkçe dersi için verilen 4. TEMA BİLİM VE TEKNOLOJİ Robotların Efendisi: Cezeri etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Kelimelerin anlamlarını tahmin edip tahminlerinizin doğruluğunu sözlükten kontrol ediniz.

Tablet, mekanik, İstifade, Piston ne demek?

Tablet

Tahminim: Dokunmatik özellikli mini bilgisayar
Anlamı: Sadece tek parça bir yapıt olarak tasarlanmış; içerisinde hem bataryası hem de ekranıyla ilgili devrelerin bulunduğu bilgisayar çeşidi
Cümlem: Boş zamanlarımda tabletten oyun oynamayı çok seviyorum.

mekanik

Tahminim: Dişli sistemleri ile çalışan makineler.
Anlamı: Makine ile yapılan
Cümlem: Arabanın mekanik aksamından gelen sesler hepimizi korkuttu.

İstifade

Tahminim: Bir şeyden faydalanma
Anlamı: Yararlanma
Cümlem: Gezimizde rehberin engin bilgilerinden istifade ettik.

Piston

Tahminim: Çubuk şeklideki hareketli mekanik parça
Anlamı: Bazı araçlarda, motorlarda bir silindir içinde düzenli hareket eden daha küçük çaplı silindir, itenek
Cümlem: İş makinesinin kepçesini kocaman bir piston hareket ettiriyordu.

Cezeri hakkında yazılı kaynaklardan (dergi, kitap vb.) araştırma yapınız.

4.sınıf Türkçe dersi için verilen 4. TEMA BİLİM VE TEKNOLOJİ Robotların Efendisi: Cezeri hazırlık çalışmaları sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Cezeri hakkında yazılı kaynaklardan (dergi, kitap vb.) araştırma yapınız.  Görsellerle destekleyerek bir sunum hazırlayınız. Yararlandığınız kaynakları derse getiriniz. Cezeri kimdir?

Cezeri, insanlarda ve makinalarda karşılıklı haberleşme, denge kurma ve yönetme bilimi olarak tanımlanan Sibernetiğin kurucularından biri olarak kabul edilen bilim insanıdır. Batı dünyasında Cazari (Gazari) olarak tanınan Cezeri’nin tam adı Ismail Ebul-Iz Bin Razzaz El-Cezeri’ dir. 1153 yılında Mezopotamya (Cizre) Tor (Dağ kapı) mahallesinde dünyaya gelmiştir. Babasınını adı Rezzaz olup, “şeref ve onur babası” anlamına gelen “Ebul-iz” lakabını taşımıştır.

El- Cezeri yaptığı çalışmalar ve buluşlar ile bilgisayarın temelini atan âlim, fen ve teknik adamı olarak tanınmaktadır. Robotlar, saatler, su makinaları, şifreli kilitler, şifreli kasalar, termos, otomatik çocuk oyuncakları gibi birçok alanda çalışmalar yapmıştır. Yaptığı çalışmalara ilişkin bilgi ve çizimlerini El-Câmi„ Beyne’l-İlm ve‟l-„Ameli’n-Nâfi fî Snaati‟l-Hiyel (Makine Yapımında Yararlı Bilgiler Ve Uygulamalar) adlı Arapça olarak yazdığı esinde toplamıştır.

Artuklu hükümdarına hediye ettiği “Tavus Kuşlu Abdest Alma Makinesi“ olarak bilenen robotta; belirli aralıklar ile su akması, tavus kuşunun ötmesi, otomatik olarak havlu uzatılması gibi birçok mekanik olayın otomatik olarak yapılması sağlanmıştır. Tavus Kuşlu Abdest Alma Makinesi Robotunun çalışma mantığı kısaca aşağıdaki şekildedir:

Bir kişinin üstünde duran su deposundan sağdaki sütun boyunca gelen su, otomatik kişinin elinden geçerek testiye kadar ulaşır. Bir süre sonra suyla dolan testi ağırlaşarak eğilir ve hükümdarın abdest alacağı havuza dökülür. Ayrıca testide suyun yükselmesiyle sıkışan hava tavus kuşunun ötmesini sağlar. Hafifleyen testi tekrar eski yerine döner. Bu işlem birkaç kere tekrarlanır. Bu arada testiden hükümdara dökülen su, havuzun içindeki tavus kuşu tarafından Otomatik kişinin altında gizli olan depoya aktarılmaya başlar. Bu depodaki şamandıra da suyun dolmasıyla birlikte yavaş yavaş yukarı doğru kalkarak otomatik adamın havlu tutan kolunu da hükümdara doğru uzatır. Havlunun uzatılması abdest alma işleminin bittiğini gösterir.

Cezeri hakkındaki yazılı kaynaklar nelerdir?

Hangi Türk bilim insanlarını biliyorsunuz?

4.sınıf Türkçe dersi için verilen 4. TEMA BİLİM VE TEKNOLOJİ Robotların Efendisi: Cezeri hazırlık çalışmaları sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Hangi Türk bilim insanlarını biliyorsunuz?

Türk bilim insanları denilince:

Moleküler Biyoloji alanında yaptığı çalışmalar ile Nobel Kimya ödülünü almaya hak kazana Aziz Sancar,

Arf Sabiti, Arf Halkaları ya da Arf Sarmalları olarak bilinen matematiksel buluşun sahibi Matematikçi Cahit Arf,

Dermatoloji alanında çalışmalar yapan ve kendi adını taşıyan Behçet hastalığı olarak adlandırdığı hastalıkla ilgili yaptığı çalışmalar ile tanınan Hulusi Behçet Uz,

Felsefe alanında çalışmalar yapmış olan Türk filozofu Farabi,

Güneşin yüksekliğini ve hareketleri ve şehrin boylamının hesaplanması gibi  çalışmalar yapan zamanının önde gelen gökbilimcilerinde bir olan Biruni,

Matematik, astronomi ve dil bilimi alanında çalışmaları ile bilinen Ali Kuşçu,

Mekanik ve robotik alanında çalışmalar yaparak robot teknolojisinin temellerinin oluşmasına katkı sağlayan El-Cezeri,

Matematik, astronomi ve optik alanında eser kaleme alan Takiyüddin sayılabilir.

Ayrıca aşağıdaki linkler üzerinden bu bilim insanları hakkında kısa bilgilere ulaşabilirsiniz.

https://www.odevde.com/turk-ve-musluman-bilim-insanlarindan-bes-tanesi-hakkinda-arastirma-yapiniz/

Robot deyince aklınıza ne geliyor?

4.sınıf Türkçe dersi için verilen 4. TEMA BİLİM VE TEKNOLOJİ Robotların Efendisi: Cezeri hazırlık çalışmaları sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Robot deyince aklınıza ne geliyor?

Robot deyince aklıma; belirli bir işi yerine getirmek üzere elektrikli veya mekanik mekanizmalar sayesinde çeşitli işleri yapabilen otomatik araçlar geliyor. Robotlar ayarlandıkları veya programlandıkları işleri rutin olarak yapan cihazlardır. Kendileri düşünemezler, sadece ayarlandıkları şeklide işlemleri tekrar tekrar yaparlar. Mekanik hareketi sağlamak için genellikle elektrik enerjisi ve elektrik motorları kullanılır. İnsanların üç ve kuvvet olarak yapamayacakları ağır işleri veya tehlikeli ortamlardaki görevleri yapmak üzere tasarlanırlar ve sadece programlandıkları bu işleri yaparlar.

Bir alet tasarlayınız ve bu aletin kullanım aşamalarını anlatan bir broşür hazırlayınız.

4.sınıf Türkçe dersi için verilen 4. TEMA BİLİM VE TEKNOLOJİ İcat Nasıl Yapılır? etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Bir aletin kullanım kılavuzunu inceleyiniz. Siz de bir alet tasarlayınız ve bu aletin kullanım aşamalarını anlatan bir broşür hazırlayınız.

Daha önceki etkinlikte detaylarını anlattığımız “Uyku Savar” için tasarımımız temelde üç bölümden oluşuyor. Eski model kurmalı bir çalar saat, çalar saatin kurma mandalından kumanda alacak bir elektrik anahtarı ve boş bir otomatik oda parfümü kabı. Çalışma prensibine gelince; mekanik çalar saat istenilen saatte kurulur. Saat çalmaya başladığında kurma mandalı dönmeye başlar, belirli bir süre sonra saat hala kapatılmamışsa kurma mandalının dönme yönünde yerleştirilen elektik anahtarı kurma mandalı tarafından kapatılır. Bu elektrik anahtarı Oda parfümünün püskürtme düğmesi olarak kullanılır ve kapanan elektrik anahtarı oda parfümünün su püskürtmesini sağlar. Böylece yatağın yanına konumlandırılan oda parfümü kabından çıkan su tanecikleri ile kişi uyandırılmış olur.

Cihazın Bölümleri: Mekanik çalar saat, elektrik anahtarı, oda parfümü kabı

 

Önemli Güvenlik Uyarıları:

­- Elektrik kablo izolasyonlarının sağlam olduğunu mutlaka kontrol ediniz.

– Su püskürtme kabının haznesine sadece su koyunuz. Kesinlikle yabancı kimyasallar koymayınız.

– Oda parfümü kabının püskürme sıklığını en az 30 saniye olarak ayarlayınız. Aksi takdirde yastık kılıfının ve çarşafın ıslanmasına neden olacaktır.

Bakım Onarım Ve Kullanımda Uyulması Gereken Kurallar:

– Su kabının, su değişimini ve temizliğini düzenli olarak yapınız.

– Cihazı her hangi kimyasal madde kullanmadan sadece nemli bir bez ile temizleyiniz.

– Su püskürtme sıklığını en az 30 saniye olarak ayarlayınız.

Çevrenizdeki hangi soruna çözüm bulmak için nasıl bir icat yapardınız?

4.sınıf Türkçe dersi için verilen 4. TEMA BİLİM VE TEKNOLOJİ İcat Nasıl Yapılır? etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Çevrenizdeki hangi soruna çözüm bulmak için nasıl bir icat yapardınız?

Uykucular için kesin çözüm “Uyku Savar”

Öğrenciler olarak en önemli sorunlarımızdan birisi sabah geç kalma ve okula geç kalmadır. Bu sorunun çözümü için bir çalar saat düzeneğine bağlanarak çalışan spreyli su püskürtme cihazı icat edilebilir. Saat çalmaya başladıktan belirli bir süre sonra hala kapatılmadıysa devreye girecek olan sprey ile yatağın yastık bölümüne su püskürtülerek uyuyan kişi uyandırılmış olur. Su, sadece püskürtüldüğü için miktarı az olacağından yastığın ıslanması da önlenmiş olur.

Cümleleri anlam özellikleriyle eşleştiriniz. İcat Nasıl Yapılır metni

4.sınıf Türkçe dersi için verilen 4. TEMA BİLİM VE TEKNOLOJİ İcat Nasıl Yapılır? etkinlik sorularından birisi.  Soru şu şekilde:

  • Cümleleri anlam özellikleriyle eşleştiriniz.

1.neden-sonuç
2.örneklendirme
3.benzetme

( 2 ) Örneğin, başarılı bilim insanı Canan Dağdeviren
dedesini kalp yetmezliğinden kaybettikten
sonra onun gibi hastalar için neler yapabileceğini
düşünmüş ve giyilebilir kalp pilini icat
etmiş. (örneklendirme)

( 3 ) Sonrasında sen de tıpkı benim gibi bir mucit
olabilirsin. (benzetme)

( 3 ) Biz de bu sayede tıpkı kuşlar gibi uçabiliyoruz. (benzetme)

( 2 ) Örneğin biri, limon, portakal gibi meyveleri
elle sıkmanın zorluğunu düşünüp narenciye
sıkacağını İcat etmiş. (örneklendirme)

( 1 ) Çevremizde gördüğümüz her şey aslında bir
ihtiyacı karşılamak için biri ya da birileri tarafından
icat edilmiş nesneler. (neden-sonuç)