Yüklem Nedir?

Cümlenin yargı taşıyan en temel öğesi durumundaki yüklemi cümlede de iş, oluş, kılış, düşünce, duygu, imge, yargı anlatan sözcük olarak tanımlamaktadır. Yüklem cümlede yargı bildiren çekimli öğedir. Tanımlardan da anlaşıldığı gibi yüklem, cümlede bitmişliği ifade eder.

1-Yüklem tek sözcükten oluşabildiği gibi birden çok sözcükten de oluşabilir.

Örnek: Lise arkadaşımla yıllar sonra karşılaşmıştık.

Cümlenin yüklemi “karşılaşmıştık” zaman ve kişi eki almış çekimli bir eylemdir. Yüklem tek sözcüktür.

Konu, babasının sık görülen sinirlenmesiydi.

Cümlenin yüklemi” babasının nadir görülen sinirlenmesiydi” ek – eylem ile çekimlenmiş belirtili ad tamlaması yapısında bir sözcük öbeğidir.

2-Yüklem, çekimli bir eylem de olsa ek – eylem almış ad ya da ad soylu bir sözcük de olsa kurallı bir cümlede cümlenin sonunda bulunur.

Örnek: Olanları anlatırken sesim biraz yükselmişti. (eylem)

3-Bir cümlede birden fazla özne, nesne, yer tamlayıcısı ve zarf tümleci olabilir ancak yüklem tektir.

Örnek: Son cümleyi söyledim, söyleyeceklerini beklemeden uzaklaştım.

4-Cümlede yüklemin belirtilmemesi cümlenin anlamında eksiklik meydana getirmez. Bu tür cümleler eksiltili cümle olarak adlandırılır.

Örnek: İlk gün kendilerini tanıttılar. Nereden geldiklerini, hangi okuldan mezun olduklarını, nereden hoşlandıkları…

İkinci cümlede “anlattılar” yüklemi ile eksiltili anlatımdan kurtarılabilir.

5-Cümlede asıl yargıyı ve hükmü yüklem taşır. Diğer öğeler yüklemin anlamını çeşitli yönlerden desteklerler.

Örnek: Dün akşam sahil yolunda koşarken gördüm Onu.

Bu cümlede yüklem; zaman, yer ve durum yönünden desteklenmektedir.

6-Yüklem, çekimli eylem cümlesi ise zaman ve kişi eklerini alarak çekimlenir. Yüklem basit, türemiş ya da birleşik eylem olabilir.

Örnek: Bütün gün annesinden gelecek iyi haberi bekledi.

Cümlenin yüklemi olan “bekledi” sözcüğü zaman ve kişi eki almış çekimli eylemdir.

7-Cümle bir durumu ifade etmek için kullanılıyorsa yüklem ad veya soylu olur ve ek – eylem ile birlikte kullanılır.

Örnek: Şehre gelenlerin gittiği ilk yer, Şahin Tepesi’dir.

Bu cümlenin yüklemi olan “Şahin Tepesi’dir” sözcüğü ek eylem ile çekimlenmiş belirsiz ad tamlaması yapısında bir sözcük öbeğidir.

8-Yüklem geçişsiz eylem ile oluşmuşsa cümlede nesne öğesi olmaz. Yükleme sorulan “kim, kimler, kimi, kimleri, neyi, neleri” sorularına cevap alınmaz.

Örnek: Düğünde takılan altınların hepsi ertesi gün satıldı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir